"Ewangelik" 2005, nr 2, s. 3-10.
Ks. bp Tadeusz Szurman
Ze sprawozdania biskupa Diecezji
za rok 2004 (skrót)
Zarówno ubiegłoroczne hasło przewodnie dotyczące diakonii, jak i tegoroczne zwracające nasze przemyślenia i działania w stronę ewangelizacji i misji, dotykają samej istoty Kościoła i są nierozerwalną częścią naszych działań. Kto dzisiaj nie dostrzega potrzeby ewangelizacji, misji i diakonii, ten poważnie ogranicza budowanie żywego Kościoła Jezusa Chrystusa. Zwiastowanie Ewangelii po krańce ziemi oraz pomoc okazywana potrzebującemu, stanowią serce współczesnego działania Kościoła. Ta oczywista prawda przebija się jednak z trudem. Nie ma się czemu dziwić, ewangelizację utożsamialiśmy zazwyczaj z ruchem pietystycznym i ograniczaliśmy ją do specyficznych spotkań wiernych, na których nawołuje się do nawrócenia i zmiany życia. Diakonię zaś w powojennym okresie częściej kojarzyliśmy z rozdawaniem darów i pieniędzy naszym współwyznawcom, niż z dzieleniem się swoimi zasobami finansowymi i czasem z innymi. Trzeba tu przewartościowania.
Dzisiaj ewangelizacją i misją jest każde spotkanie człowieka z Bogiem i każdy rodzaj aktywności Kościoła, który wskazuje drogę do Chrystusa. Ewangelizacją powinni być objęci ci wszyscy, którzy potrzebują wzmocnienia swej wiary i są naszymi parafianami, którzy wiarę utracili i zrezygnowali z szukania Boga i Kościoła (na przykład w okresie budowania społeczeństwa ateistycznego), którzy są obecnie ateistami z przekonania, którzy łączyli się z innymi religiami czy sektami. Zaś diakonia powinna przejść z okresu dzielenia środków zdobytych od innych, do okresu budowania świadomości potrzeby dzielenia się z innymi. Pierwszymi symptomami tego myślenia są przygotowywane paczki dla dzieci na Ukrainę, nasza pomoc w ramach diecezji dzieciom na Mazurach (pierwszy tornister, paczki świąteczne), akcja wigilijnej świecy, organizowanie świetlic środowiskowych, itp. W tym kierunku szły nasze działania w ubiegłym roku, kiedy to wiele myśleliśmy i trochę już czyniliśmy dla "diakonii",
i wierzę, że w tym kierunku ewangelizacyjnym i misyjnym pójdziemy i w tym, roku pamiętając o haśle przewodnim zapisanym w Ewangelii Łukasza (Łk 22,32): "Prosiłem za tobą, aby nie ustawała wiara twoja".
Dane statystyczne i sprawy administracyjne
Dane statystyczne są zbliżone do danych z ubiegłego roku. W ciągu roku wzrosła liczba zarejestrowanych wiernych (+24), liczba chrztów (+24), ale i zwiększyła się liczba pogrzebów (+25), zwiększyła się też liczba przystępujących do Wieczerzy Pańskiej (+385) i liczba ślubów (+9). Zmniejszyła się liczba konwersji (-14), ale też i wystąpień (w 2003 roku - 14, w 2004 - 10), zmniejszyły się liczby płacących składki kościelne (-348), dzieci uczęszczających do kościelnych punktów katechetycznych (-61) i na lekcje religii w szkołach (-55). Poważnie zmniejszyła się średnia ofiarność (-24 zł), co zapewne wynikło ze zmniejszenia się liczby parafian zatrudnionych na pełnym etacie (-8).
Kończąc omawianie spraw administracyjnych należy poinformować o wyborze nowego proboszcza w Mikołowie: ks. Kornel Undas został wprowadzony w urząd 21 lutego 2004 roku; zmianach personalnych: w Szopienicach w miejsce ks. Michała Walukiewicza (obecnie we Włocławku) pracuje ks. Mirosław Czyż (ordynowany 5 grudnia 2004 roku w Katowicach), w Gliwicach w miejsce ks. Bogdana Wawrzeczko (obecnie w Tychach) pracuje ks. Bogusław Cichy.
Biskup przeprowadził wizytacje w dziesięciu parafiach: Mikołowie i Tychach (23 lutego 2004 roku), Lasowicach (19 marca), Nowym Sączu (30 kwietnia), Orzeszu i Czerwionce (19 maja), Pokoju i Lubieni (25 czerwca), Jarosławiu (16 listopada) oraz Świętochłowicach i Wirku (26 listopada). Wprowadził w urzędowanie radę parafialną w Lasowicach (26 września). Wizytacje są okazją do uporządkowania spraw administracyjnych i wpływają mobilizująco na parafie. Są też okazją do przedstawienia problemów, specyfiki działania i pokazania swych osiągnięć, co jest bardzo cenne dla władz diecezji, jak i lokalnej społeczności ewangelickiej.
Parafie na konferencjach diecezjalnych otrzymywały bieżące informacje dotyczące aktualnych przepisów w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej, zabezpieczeń antywłamaniowych, przepisów budowlanych, ubezpieczeniowych, cmentarnych. Od 1 stycznia 2005 roku diecezja wprowadziła dla wszystkich obiektów wspólny system ubezpieczeń w pełnym zakresie. Ze względu na ogólne problemy finansowe parafie przeprowadzały na ogół jedynie remonty naprawcze i konserwacyjne. Według sprawozdań remonty takie prowadzono w 14 parafiach. Remont kapitalny kościoła zakończono w Kędzierzynie-Koźlu, prowadzony jest remont kapitalny wieży kościelnej w Pokoju, kontynuacji wymaga remont dachu w Byczynie, a wymaga remontu dach w Wodzisławiu. Problemem przy zdobywaniu środków pozakościelnych stało się praktykowanie brania pożyczek, które umożliwiają rozpoczęcie remontu i otrzymanie dotacji. Niemniej jednak generalnie parafie wykazują gospodarską troskę o obiekty, które w większości są zadbane i stanowią dobrą wizytówkę.
Najważniejsze wydarzenia w życiu diecezji
"Rok Diakonii" (2004) nie okazał się przełomowym ani w sferze mentalnościowej, ani instytucjonalnej naszych działań charytatywnych, jednak znacząco wpłynął na lepsze zrozumienie istoty diakonii i uaktywnił wiele działań. Zapewne na stan działań diakonijnych ma wpływ sytuacja materialna naszych parafian, ale również długoletnie zwolnienie parafii od myślenia diakonijnego, nie licząc zbieranych na różne cele ofiar. Nie mają swych następczyń diakonise, nie ma chętnych na rok służby w diakonacie. Szkoda, że tak ważna służba podzieliła los wielu podobnych instytucji, tym bardziej, że opieka społeczna zawsze będzie potrzebna, zawsze można liczyć na znalezienie pracy w tej służbie. Każe nam to inaczej patrzeć dzisiaj na działania diakonijne. Możemy rozwijać te działania, które można prowadzić bez etatów, w ramach wolontariatu lub w porozumieniu i współfinansowaniu z odpowiednimi instytucjami samorządowymi.
W ramach tej pierwszej działalności parafie prowadzą np. wypożyczalnie sprzętu rehabilitacyjnego, punkty wydawania odzieży, lekarstw, w miarę możliwości pomagają finansowo potrzebującym parafianom (zakup lekarstw, opału, pomoc przy leczeniu itp.), zaś diecezja przeprowadziła akcję pomocy dzieciom na Mazurach, uczestniczyła w akcjach organizowanych przez CME i Diakonię Kościoła. Pragnę podziękować parafiom i wszystkim wiernym za uczestniczenie w różnych akcjach charytatywnych zarówno poprzez zbieranie środków, jak też poprzez praktyczne zaangażowanie. Wszak za każdym diakonijnym działaniem stoi wielka rzesza bezimiennych współpracowników, z oddaniem i poświęceniem podejmujących pomoc samarytańską.
Parafie prowadzą też działalność w porozumieniu z samorządami: Bytom-Miechowice dom opieki "Ostoja Pokoju" Matki Ewy4 , Lasowice Wiejski Dom Tolerancji i Kultury, Katowice-Szopienice młodzieżową świetlicę środowiskową "Ekipa", Opole świetlicę środowiskową "Tęczowy Ogród", Zabrze świetlicę środowiskową "Szansa". Parafia w Opolu powołała do życia Stowarzyszenie Hospicjum Opolskie przygotowujące otwarcie stacjonarnego i domowego hospicjum. Dotychczasowe przepisy statutu Diakonii Kościoła nie pozwalają na podejmowanie przez diakonie diecezjalne działań, dla których potrzebna jest odrębna osobowość prawna, stąd nowe działania diakonijne wymagające osobowości prawnej powinny być prowadzone przez parafie lub powołane do tego jednostki organizacyjne. Diakonia Kościoła nie jest też do dzisiaj organizacją pożytku publicznego. Posiada ją natomiast CME oraz towarzystwa szkolne działające również w naszej diecezji.
Istotnym objawem aktywności diecezji były ważniejsze uroczystości religijne. Do nich można zaliczyć m.in. Święto Diakonii w Bytomiu-Miechowicach (20 czerwca 2004 roku), inaugurację akcji Wigilijne Dzieło Pomocy Dzieciom w Jastrzębiu Zdroju (27 listopada), I Forum Diakonijne w Katowicach (27 marca), 58. Diecezjalny Zjazd Chórów w Zabrzu (9 maja), IV Przegląd Twórczości Artystycznej Chórów i Zespołów Dziecięcych i Młodzieżowych w Jastrzębiu Zdroju (13 czerwca), młodzieżową majówkę - Diecezjalny Zjazd Młodzieży w Istebnej, diecezjalne
spotkania dla konfirmantów w Orzeszu (18 kwietnia) i Opolu (17 kwietnia), diecezjalny zjazd dzieci w Miechowicach (4 września), diecezjalne spotkanie nauczycieli w Katowicach (11 grudnia); diecezjalne spotkanie organistów i dyrygentów w Katowicach (16 października), Święto Reformacji połączone z wręczeniem "Śląskich Szmaragdów" w Katowicach (31 października); Synod Diecezjalny połączony z przyznaniem nagród "Róży Lutra" w Katowicach (6 marca), wycieczkę konfirmantów szlakiem Marcina Lutra (10-13 września).
Niemniej ważne były nabożeństwa jubileuszowe z okazji: 150-lecia powstania parafii i 100-lecia chóru "Largo Cantabile" w Katowicach, 150-lecia parafii w Mikołowie, 160-lecia kościoła Elżbiety w Chorzowie, 110-lecia kościoła w Zawadzkiem, 110-lecia kościoła w Siemianowicach, 20-lecia chóru im. Maxa Drischnera w Opolu.
Władze diecezji bardzo doceniają wszelkie imprezy wychodzące na zewnątrz i popularyzujące ewangelicyzm w środowisku. Ważną formą były wystawy, sesje popularno-naukowe i działania poprzez media. Z okazji ważnych rocznic parafialnych lub miejskich zorganizowano kilka ciekawych wystaw połączonych z sesjami popularno-naukowymi. Tak było w Krakowie, w Bytomiu, gdzie z okazji 750-lecia miasta zorganizowano wystawę i przygotowano sesję naukową o ewangelicyzmie (25 maja), w Wodzisławiu, gdzie ks. Marcin Lukas przygotował ciekawą wystawę
o Biblii (19 czerwca), w Orzeszu, gdzie w domu kultury przygotowano podobną wystawę "O Biblii", w Katowicach, gdzie w Muzeum Śląskim odbyła się sesja poświęcona ewangelicyzmowi w Katowicach i na Górnym Śląsku (5 czerwca), w Chorzowie, gdzie w muzeum przygotowana została wystawa, odbyła się sesja i wydano specjalną publikację z okazji jubileuszowych obchodów (1 października).
Na terenie Diecezji Katowickiej mieszczą się redakcje kwartalnika "Ewangelik", który w roku sprawozdawczym ukazywał się regularnie i stanowił źródło podstawowych wiadomości i tematów religijnych ważnych dla nas wszystkich, kwartalnika "Myśl Protestancka", oraz wydawnictwa "Głos Życia", które wydało w 2004 roku następujące pozycje: postyllę ks. Ryszarda Neumana Powierz Panu drogę swoją, w opracowaniu Mirosława Bliwerta Choralnik dla początkujących organistów z akordami gitarowymi, oraz książkę Wkład ewangelików w rozwój Katowic i Górnego Śląska. Parafia w Opolu wydała płytę CD z pieśniami swych chórów parafialnych, zaś parafia w Katowicach kasetę z kolędami w wykonaniu orkiestry dętej KWK Wieczorek. Poszczególne parafie wydają swe informatory (m.in. Kraków, Zabrze, Świętochłowice, Katowice i Opole).
Ważną rolę w budowaniu nowych kontaktów religijnych odgrywają również radio, telewizja i internet. Zarówno Redakcją Programów Religijnych jak i administracją stron internetowych www.luteranie.pl. kieruje ks. Adam Malina. O ile wygląd stron internetowych w całości leży
w naszych rękach i jest on obecnie na wysokim poziomie, o tyle nasze kontakty z radiem i telewizją nie ulegają intensyfikacji. Zarówno nadawane w wymiarze ogólnopolskim nabożeństwa i audycje radiowe w nieznanym Radiu Parlament na falach długich, jak i stale zmieniające się pory ekumenicznych programów w TVP 2, nie zadawalają naszych współwyznawców. Światłem w tunelu może staną się obietnice nowego kierownictwa TVP Katowice, które kilka dni temu zgodziło się na podpisanie specjalnego porozumienia normującego obecność naszego Kościoła w publicznej telewizji regionalnej, przynajmniej na Śląsku. Dobrze funkcjonuje współpraca z radiami regionalnymi w Katowicach i Opolu, w których nadawane są audycje o stałych porach. Wielkie znaczenie ma, zarówno dla diecezji katowickiej jak i cieszyńskiej, program "Po prostu" w radiu CCM. Należą się słowa wielkiego uznania dla wszystkich księży i współpracowników, którzy z oddaniem, praktycznie bez żadnych kosztów, przygotowują nam ogromną porcję programów religijnych.
Rok 2005 "Rokiem Ewangelizacji i Misji"
W ocenie Diecezjalnej Komisji Ewangelizacji i Misji, parafie realizują zadania ewangelizacyjne nieprzerwanie, dostosowując sposoby i metody do współczesnych zapotrzebowań. Powoli powstaje świadomość, że nie można zamykać się w parafialnym getcie, ale trzeba otwierać się na współpracę z innymi i akceptować nowych członków parafii, nie wywodzących się
z ewangelickich środowisk od urodzenia. Taka postawa napotyka jeszcze na opory, często i uzasadnione, ale nie może ona stanowić wzorca. Rozwaga i mądrość duszpasterska muszą być wystarczającym kryterium decydującym o otwarciu się w danym wypadku czy też nie, a nie automatyczne założenie, że nowi członkowie mogą być zagrożeniem. Wszelkie próby religijnego zamykania się, łączonego niekiedy z odrębnością kulturową czy narodową, są zjawiskami jeszcze groźniejszymi niż ewentualne skutki zagrożeń powstałych z pojawienia się nowych członków, nie do końca rozumiejących specyfikę wyznania lub też oczekujących od Kościoła rzeczy, których od niego oczekiwać nie można.
Poszukiwanie możliwości wyjścia z Ewangelią na zewnątrz, szczególnie tam, gdzie Ewangelia trudniej wzrasta, jest potrzebne i powinno stać się wszędzie normą, a szczególnie tam, gdzie parafie są bardzo małe i w przeważającej części mają ludzi w podeszłym wieku. Obecnie przeważa jeszcze w poszczególnych Kościołach ewangelizacja i misja, która rzucając ziarno na dobrą glebę stara się przekonać, że nasze narzędzia do kopania, plewienia i nawadniania są lepsze od narzędzi naszej konkurencji, zamiast zająć się wielkimi przestrzeniami, na których nikt nie sieje, nie uprawia i nie podlewa. Dzisiaj ewangelizacja i misja nie może być prozelityzmem, przekonywaniem przekonanych, ale wypłynięciem na głębię, sianiem tam, gdzie jeszcze nic nie rośnie i nie owocuje. Kto w tym okaże się wiernym, tam Bóg da przebudzenie, którego nasz Kościół potrzebuje. To trudna praca, ale do niej Bóg nas powołuje.
Z drugiej strony należy pamiętać, że działania ewangelizacyjne nie mogą odbywać się kosztem troski o rozwój duchowy samych ewangelików, którzy z różnych powodów przerwali kontakt z parafią. Odejścia od Kościoła ewangelików wywodzących się z tradycyjnie ewangelickich rodzin są szczególnie niebezpieczne i powinny być przedmiotem naszego szczególnego zainteresowania. Większą troskę o przyszłość Kościoła mają szansę przejawiać ci, którzy po zerwanym kontakcie z Kościołem odnajdują się, gdyż trafiają do naturalnego zaplecza, jakim jest pozostała ewangelicka rodzina lub tradycja ewangelicka, niż ci, którzy jako pojedynczy członkowie decydują się związać z naszym Kościołem, a pozostała rodzina pozostaje przy swoim wyznaniu.
Wykorzystajmy w bieżącym roku w poszczególnych parafiach własne doświadczenia, aby właśnie w latach moralnego kryzysu ugruntowywać wszystkich w wierze, wlać w serca nadzieję i wiarę. Wykorzystajmy programy przygotowane przez Centrum Misji i Ewangelizacji i przekazujmy Ewangelię wszędzie tam, gdzie jej nie ma. Obejmijmy szczególną troską naszych wiernych, aby niewierni Tomasze i Zacheusze odnaleźli drogę do domu Ojca. Wykorzystajmy w tym celu przypadające jubileusze Mikołaja Reja, Matki Ewy i Alberta Schweitzera, aby idea misji i ewangelizacji stała się priorytetową także w naszej diecezji. Więcej módlmy się, aby Bóg nam w tym pobłogosławił. Dziękuję wszystkim za współpracę, zarówno duchownym jak i świeckim. Chylę głowę przed niejednym dokonaniem i codziennie proszę Boga, abyśmy Jego sobą nie zasłaniali, a któremu niech będą dzięki na wieki wieków.
Skrót został dokonany przez redakcję i zaakceptowany przez ks. bp. Tadeusza Szurmana.