Kwartalnik Diecezjalny "Ewangelik"

W dniu 5 czerwca Ewa Bocek-Orzyszek, podczas 13. Edycji Święta Śląskiej Pieśni Chóralnej "Trojok Śląski", w Górnośląskim Centrum Kultury w Katowicach odebrała nagrodę im. Stanisława Moniuszki w postaci statuetki pomnika kompozytora oraz dyplomu "za upowszechnianie piękna pieśni, dorobek na polu szkolnictwa artystycznego i animacji kultury". Nagrodę tę przyznał jej Polski Związek Chórów i Orkiestr, Oddział Śląski w Katowicach.

Ewa Bocek-Orzyszek urodziła się w 1946 r. w Ustroniu w rodzinie pastorskiej. Edukację muzyczną rozpoczęła u Jana Gawlasa (na fortepianie), a liceum muzyczne w Katowicach na tym instrumencie ukończyła w 1965 roku. Podjęła studia w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Katowicach uzyskując dyplom na wydziale teorii za pracę "Twórczość pieśniarska Jana Sztwiertni" (1971), oraz na wydziale kompozycji za utwór Głosy (1973).

Początkowo pracowała w szkole muzycznej w Tarnowskich Górach (fortepian), a od 1975 r. jest pedagogiem w Instytucie Muzyki Uniwersytetu Śląskiego Filii w Cieszynie (harmonia, kształcenie słuchu, czytanie partytur, kontrapunkt, metodyka nauczania), a w latach 1985-2003 także w szkole muzycznej w Zabrzu (nauka o muzyce, harmonia, improwizacja fortepianowa). Brała czynny udział w sesjach naukowych organizowanych w ramach Tygodnia Kultury Beskidzkiej i Cieszyńskich Spotkań Muzycznych, podejmując różną tematykę badawczą. Zorganizowała i prowadziła 15 cykli Wiślańskich Dni Muzyki Organowej, które odbywały się w tamtejszym kościele ewangelickim. Jest współautorem publikacji: Kompozytorzy i muzykolodzy środowiska katowickiego (1983), Witaj majowa jutrzenko - pieśni okresu Konstytucji 3 maja (1990). Jej artykuły ukazują się między innymi w "Zeszytach Naukowych" cieszyńskiej uczelni i w "Śpiewaku Śląskim".

Od 24 lat jest kierownikiem artystycznym i dyrygentem ekumenicznego Kameralnego Zespołu Wokalnego "Ustroń", dokąd raz w tygodniu dojeżdża z Chorzowa, gdzie mieszka od 1975 r. Śpiewacy wielokrotnie występowali również w kościołach ewangelickich, np. w Krakowie, Katowicach, Bytomiu, Miechowicach, Żorach i Wiśle-Czarnym. Chór, jako jeden z siedmiu zespołów, wziął udział w nagraniu płyty CD, którą wydano w 2005 roku z okazji 700-lecia miasta Ustronia. W czasie koncertów, a było ich ponad 300, służy słowem o muzyce. Od młodości gra na organach w czasie nabożeństw i koncertów. Za działalność na polu kultury otrzymała kilka nagród i dyplomów, a za pracę pedagogiczną nagrodę rektora Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.

10 maja: prof. Julian Gembalski (Katowice) - organy.

24 maja: Arkadiusz Bialic - organy, Ryszard Kalus - baryton.

7 czerwca: Elżbieta Włosek - organy, Izabela Migocz - sopran.

21 czerwca: Bartosz Rzyman - organy, Dariusz Bator - fagot.

23 sierpnia: Ann Margreth Nyberg (Szwecja) - sopran, Urszula Grahm (Szwecja) - organy.

6 września: Maria Perucka - skrzypce, Roman Perucki (Gdańsk) - organy.

20 września: Elżbieta Karolak (Warszawa) - organy, Magdalena Karolak - obój, Kamil Karolak - skrzypce.

4 października: chór "Die kleine Kantorei" (Niemcy), Hartmut Sturm (Bielefeld) - organy.

11 października: prof. Andrzej Chorosiński (Warszawa) - organy, Edward Sytienko - flet.

17 września: Magdalena Cieślar - sopran, Marcin Armański - organy.

24 września: Witold Zalewski - organy, Zespół Muzyki Dawnej "Parnassos".

1 października: Elżbieta Grodzka-Łopuszyńska - sopran, Julian Gembalski - organy.

8 października: koncert studentów.

15 października: Sebastian Matyja - organy, Urszula Padała - skrzypce, Malwina Lipiec - harfa.

Kolejna parafia diecezji katowickiej zaprezentowała w internecie swą stronę WWW, tym razem jest to parafia w Gliwicach: www.luteranie.pl/gliwice. Strona jest profesjonalnie i estetycznie, a przede wszystkim bardzo funkcjonalnie wykonana. Oprócz ogłoszeń stricte parafialnych, ogólnych informacji o luteranizmie i o historii parafii, pokazuje cały zakres dużej aktywności parafii w Gliwicach. Są tu bezpośrednie połączenia do odrębnych stron szkół ewangelickich w Gliwicach (www.loete.gliwice.pl) i Spotkań z Ewangelią (www.szeinfo.pl), ale również bliższe informacje o parafialnym domu gościnnym Księżówka w Wiśle, Radiu CCM, spotkaniach młodzieżowych, studenckich, małżeństw, biblijnych, modlitewnych itd.

W dniach 1-7 sierpnia w parafii ewangelicko-augsburskiej w Jastrzębiu Zdroju odbył się Day Camp, czyli Obóz Językowy, koordynowany przez proboszcza ks. Jana Raszyka i diakon Renatę Raszyk. Przy jego prowadzeniu pomagało dziewięciu Amerykanów ze stanu Oregon, oraz dwudziestu polskich opiekunów.

Sześćdziesiąt troje dzieci z Jastrzębia Zdroju i okolic bawiło się w siedmiu grupach. W każdej z nich był co najmniej jeden opiekun anglojęzyczny oraz dwóch polskich wolontariuszy, przygotowanych na szkoleniach organizowanych corocznie przez Kościół, lub mających kilkuletnie doświadczenie w prowadzeniu obozów językowych. Dzieci mogły ciekawie spędzić czas, ćwiczyć język angielski, poznać nową kulturę, dyscypliny sportowe i odbyć interesującą podróż przez historie biblijne. Goście ze Stanów Zjednoczonych to członkowie parafii Milwaukie w Oregonie, która utrzymuje partnerskie kontakty z tutejszą parafią.

Uczyliśmy się nawzajem przez cały tydzień. Ranek zaczynaliśmy śpiewem angielskich piosenek oraz rozważaniami biblijnymi amerykańskiego pastora. Następnie dzieci rozchodziły się do kilkuosobowych grup podzielonych wiekowo i pod kątem stopnia znajomości języka angielskiego. W pozostałym do obiadu czasie dzieci brały udział w grach z językiem angielskim English Language Games. Było to ćwiczenie podstawowych słówek i utartych zwrotów nastawione na konwersację.

Po obiedzie odbywało się studium biblijne - kluczowe wydarzenie dnia - kiedy prowadzący mogli dzielić się Ewangelią, opowiadać jak wygląda ich codzienne chodzenie z Bogiem, odpowiadać na pytania dzieci. A wszystko na przykładach historii biblijnych, grach i zabawach czerpanych z podręcznika wydanego przez Centrum Misji i Ewangelizacji Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Polsce.

Prowadzono też warsztaty plastyczne i muzyczne, jak i z udzielania pierwszej pomocy. Wielką atrakcją obozu był Dzień Strażaka - pokaz sztuki strażackiej zaprezentowany przez miejscowe jednostki straży pożarnej. Uczono się też sportów takich jak amerykański futbol czy baseball. Każdy dzień kończyliśmy wspólnym śpiewem i modlitwą dziękczynną.

Na obozie gościliśmy przedstawicieli władz miasta Jastrzębia Zdroju, Telewizję Katowice, Telewizję "Kanon" oraz gazetę "Jastrząb". Cieszymy się, że inicjatywa naszej parafii wzbudziła tak wielkie zainteresowanie lokalnej społeczności.

W czwartek 11 sierpnia 2005 r. w ewangelickim kościele Zmartwychwstania Pańskiego w Katowicach odbył się występ chóru Kameralnego Cantamus z Drezna - Kammerchor Cantamus Dresden. W programie koncertu znalazła się polska i niemiecka muzyka kościelna.

W dniu 29 sierpnia 2005 r. przypadła 25. rocznica śmierci śp. ks. konseniora Jana Karpeckiego, proboszcza parafii ewangelicko-augsburskiej w Mikołowie w latach 1945-1978. Z tej okazji cieszyński Oddział Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego - Klub Seniora zorganizował spotkanie dla uczczenia pamięci tego znakomitego cieszyniaka i Polaka w sali Macierzy Ziemi Cieszyńskiej w Cieszynie w dniu 25 sierpnia 2005 r. Na to uroczyste spotkanie prezes Oddziału Władysław Sosna zaprosił następcę ks. Jana Karpeckiego na stanowisku proboszcza w Mikołowie w latach 1978-2004, ks. Jana Grossa.

Ks. Jan Gross powiedział m.in., że wprawdzie ks. Jan Karpacki za swoje zasługi, np. uratowanie ok. 400 ewangelików przed eksportacją w 1945 roku do Niemiec, nie doczekał nagrody "Mikołowianina roku", to jednak dzięki jego zasługom dla miasta, po upadku socjalizmu dawny plac Wolności został przez radę miasta przemianowany na plac księdza Jana Karpeckiego.

Ks. Jan Karpecki zmarł po ciężkiej chorobie w szpitalu górniczym w Bytomiu 29 sierpnia 1980 r. i w dniu 1 września został pochowany w grobowcu na cmentarzu ewangelickim w Mikołowie.

Nieduża miejscowość Piasek leży na skrzyżowaniu dróg wiodących z Częstochowy do Tarnowskich Gór i z Woźnik do Lublińca. Znajduje się tu zabytkowy kościół ewangelicki, służący ewangelikom należącym do filiału podległego parafii w Częstochowie.

Pierwsza świątynia ewangelicka powstała w Piasku w 1755 roku. Zbudowano ją dla ewangelickich osadników nowej kolonii, położonej ok. 32 km na południe od Częstochowy, a założonej przez hrabiego Ludwika Pücklera. Po spaleniu pierwszej kaplicy w 1760 r. wybudowany został masywny murowany kościół na planie prostokąta, istniejący w prawie niezmienionym stanie do dnia dzisiejszego.

W niedzielę 28 sierpnia br. miejscowi ewangelicy uroczyście obchodzili jubileusz 250. rocznicy poświęcenia swojej świątyni. Oprócz parafian w nabożeństwie połączonym z komunią świętą udział wzięli zaproszeni przedstawiciele władz samorządowych. W kościele w Piasku tego dnia świętowano jeszcze podwójny jubileusz ks. dr. Marcina Hintza - jego 10. rocznicę ordynacji i 5. rocznicę rozpoczęcia pracy duszpasterskiej w parafii w Częstochowie. Po nabożeństwie w ogrodzie parafialnym odbył się tradycyjny piknik.

Kolejne, już XI Forum Ewangelickie odbyło się w Bielsku-Białej. Jego gospodarzem było Towarzystwo Szkolne im. Mikołaja Reja, które udostępniło pomieszczenia szkoły przy ul. A. Frycza Modrzewskiego 12. Hasło wiodące tegorocznego Forum brzmiało: "Misja dzisiaj".

Podczas obrad referaty wygłosili: dr Jarosław Klaczkow (znany z łamów "Ewangelika"), "Działalność ks. bp. Andrzeja Wantuły na forum polskiego ewangelicyzmu", odczytano referat prof. dr hab. Janusza T. Maciuszko, "Mikołaj Rej jako pisarz ewangelicki", prof. dr hab. Andrzej Friszke, "Kościół ewangelicki na Mazurach 1945-58 - uwagi i refleksje", ks. Grzegorz Giemza, "Misja dziś", prof. dr hab. Ewa Chojecka, "Zabytkowy ewangelicki kwartał w Bielsku zwany bielskim Syjonem". Ponadto uczestników czekał koncert symfoniczny, zwiedzanie Bielska, wycieczka krajoznawcza, nabożeństwo. W Forum wziął udział m.in. prof. Jerzy Buzek - były premier RP.

Forum Ewangelickie odbywa się corocznie, na przemian w Wiśle-Jaworniku oraz w którymś z ośrodków ewangelickich w kraju. Diecezja katowicka zawsze w nim brała bardzo aktywny udział (zob. rozmowę z jednym z inicjatorów i organizatorów Forum, prof. Pawłem Puczkiem z Katowic, na str. 80-87).

Wyjeżdżaliśmy 9 września, w piątek z samego rana, a do Polski wróciliśmy 12 września w poniedziałek w godzinach porannych. W Wittenberdze byliśmy około godziny 20:30. Kolację szybko zjedliśmy, rzuciliśmy się pędem w stronę pryszniców i do śpiworków.

Następnego dnia, tuż po śniadaniu, pojechaliśmy do Eisleben. Zwiedzaliśmy domy urodzin i śmierci Lutra, kościół św. Andrzeja (tam Luter wygłosił ostatnie kazanie) oraz kościół, w którym był ochrzczony. Na rynku znajduje się pomnik Reformatora. Później zwiedzaliśmy kościół zamkowy, do drzwi którego niegdyś zostało przybite słynne 95 tez spisanych po łacinie, od których wziął się początek Reformacji Kościoła. W tymże kościele został pochowany nasz Reformator. Po zapoznaniu się z historią kościoła mogliśmy spacerkiem iść w kierunku rynku, a później do kościoła miejskiego, gdzie Luter, o ile się nie mylę, wygłosił ponad dwa tysiące kazań (!).

Wnętrze bardzo skromne, z interesującym obrazem w części ołtarzowej składającym się z czterech części: scena chrztu, pośrodku Ostatnia Wieczerza, trzecia - spowiedź, czwarta część na dole przedstawia Lutra, przemawiającego z ambony po prawej stronie do ludzi po lewej, a w środku Jezus Chrystus na krzyżu. Tłumaczono nam, że to jest właśnie centrum zwiastowanej Ewangelii - Chrystus, który umiera za każdego człowieka. Był on wykonany na polecenie Lutra po tym, jak studenci nadgorliwcy poniszczyli wszelkie obrazy, ołtarze, relikwie i posągi. Z drugiej strony tego czteroczęściowego obrazu jest scena Sądu Ostatecznego. Było tam jeszcze parę innych obrazów pędzla tego samego malarza - Łukasza Cranacha. Następnie udaliśmy się do Domu Lutra, gdzie znajduje się teraz muzeum. Mogliśmy obejrzeć oryginalna ambonę, z której głosił kazania, skrzynię odpustową, kufle należące do Marcina Lutra... Dom ten niegdyś pełnił funkcję klasztoru.

Ks. Mirek Czyż - jeden z naszych opiekunów (drugim był ks. Bogdan Wawrzeczko) - zapowiedział kartkówkę z tego, co mieliśmy okazję wysłuchać. Już ustalił, że kto nie będzie miał zaliczonej odpowiedniej ilości odpowiedzi, ten będzie biegać po schodach. Niektórzy przygotowywali się na najgorsze - czyli ośmiokrotne wbieganie i zbieganie ze schodów (było ich ok. 80). Jednakże do kartkówki nie doszło, ale mieliśmy ciekawe wieczorne spotkanie na temat naiwności człowieka wierzącego. Czy ci, którzy uwierzyli, że będzie kartkówka, byli naiwni? Oczywiście! A ci, którzy wierzą w Boga - są naiwni? W oczach ludzi - oczywiście! A w oczach Boga? Wręcz przeciwnie... Sama jestem dumna ze swojej "naiwności". Bo wierzę. W Boga i w to, że dzięki Chrystusowi mogę być zbawiona.

Po nabożeństwie, już w drodze do Polski zahaczyliśmy o Eisenach, gdzie mieliśmy do zaliczenia ostatni punkt programu - zamek Wartburg. Tam Luter ukrywał się jako rycerz Jerzy i tłumaczył Nowy Testament z języka greckiego na niemiecki. Oczywiście zwiedziliśmy komnatę Lutra, gdzie szukaliśmy plamy z atramentu (podobno podczas tłumaczenia Lutrowi ukazał się diabeł i Reformator rzucił weń kałamarzem). Plamy nie było, za to znajdowała się figurka, czy też kukiełka przedstawiająca diabła.

Wycieczka ledwo się na dobre zaczęła i zdążyliśmy lepiej się poznać, a już musieliśmy wracać. A szkoda, bardzo mi się wszystko podobało. Mam nadzieję, że większość uczestników spotkam ponownie na Ogólnopolskim Zjeździe Młodzieży Ewangelickiej.

Katowickie parafie: ewangelicka Zmartwychwstania Pańskiego oraz sąsiadująca rzymskokatolicka przy kościele mariackim, zorganizowały wspólnie festyn "Chrześcijanie śródmieścia dzieciom". Festyn odbył się w sobotę 17 września na placu przy kościele ewangelickim.

Festyn uświetnił występ orkiestry dętej KWK Wieczorek, zaprezentowały się także dzieci z ochronki przy kościele mariackim. Po koncercie na placu kościelnym dzieci uczestniczyły w pokazie zorganizowanym przez straż pożarną. Prezentowane było m.in. wyposażenie wozu bojowego oraz sprzęt strażacki. Dzieci mogły przymierzyć kombinezon i zrobić sobie wspólne zdjęcie. Dużym powodzeniem cieszył się też "dmuchany zamek", na którym dzieci mogły się bawić.

W ramach Europejskich Dni Dziedzictwa w dniach 16-18 września Młodzież Górnośląska zorganizowała Górnośląskie Dni Dziedzictwa 2005. Komitet Honorowy utworzyli: prof. Ewa Chojecka - historyk sztuki (ewangelik), ks. prof. Jan Kopiec - historyk, Henryk Waniek - pisarz, oraz ks. Marian Niemiec - radca diecezji katowickiej (ewangelik).

Ewangelickie akcenty w ramach Dni Dziedzictwa były znaczące. W szczególności:

Katowice, ewangelicko-augsburski kościół Zmartwychwstania Pańskiego (ul. Warszawska 18) i jego skarby - zwiedzanie.

Mikołów, ewangelicko-augsburski kościół św. Jana (pl. ks. Jana Karpeckiego) - zwiedzanie; August Kiss, wybitny rzeźbiarz, dobrodziej mikołowskiej parafii - prelekcja dr. Jerzego Gorzelika.

Pokój (powiat namysłowski), ewangelicko-augsburski kościół Zofii (ul. 1 Maja 12) - zwiedzanie.

Świerklaniec, Dom Kawalera - zwiedzanie; Rezydencje magnackie na Ziemi Tarnogórskiej - prelekcja dr. Arkadiusza Kuzio-Podruckiego.

Woźniki (powiat lubliniecki), ewangelicko-augsburski kościół Opatrzności Bożej w Piasku - zwiedzanie.

Zabrze, ewangelicko-augsburski kościół Pokoju (ul. Lutra 2) - zwiedzanie; prelekcja o historii i dniu dzisiejszym parafii ewangelickiej.

Dziedzictwo kulturowe Górnego Śląska pozostaje wciąż największą z niewykorzystanych szans na promocję tego wyjątkowego, środkowoeuropejskiego regionu.

Muzeum w Gliwicach zorganizowało w dniach 17 i 18 września 2005 r. III Gliwickie Dni Dziedzictwa Kulturowego, realizujące ambitny program edukacyjny i badawczy. Edycję GDDK w 2005 roku poświęcono bogactwu konfesyjnemu Gliwic na przestrzeni wieków.

"Gliwickie sacrum", bo pod takim tytułem zrealizowano projekt w 2005 roku, służył prezentacji dorobku materialnego i duchowego m.in. katolicyzmu, protestantyzmu i judaizmu na terenie Gliwic. W praktyce oznaczało to np. udostępnienie świątyń prezentujących różne tradycje architektoniczne i stylowe oraz nekropolie Gliwic. Udostępnione zostały m.in. kościoły ewangelickie w Gliwicach i Łabędach, oraz kościół poewangelicki św. Barbary w Gliwicach, w których odbywało się zwiedzanie w grupach, prezentacja multimedialna poświęcona liturgii ewangelickiej, wystawa poświęcona Kościołowi ewangelickiemu w Polsce i na świecie, oraz wystawa szat liturgicznych w Kościele ewangelickim.

Obok obiektów sakralnych zaprezentowano wystawy specjalne, odbywały się inscenizacje historyczne, piknik archeologiczny, rejs po historycznym kanale Gliwickim (z cumowaniem w Pławniowcach, w dawnym pałacu Ballestremów), nocne zwiedzanie radiostacji. Na uwagę zasługiwały również koncerty (m.in. występ Mieczysława Szcześniaka) oraz spektakl teatralny Jolanty Lothe.

"Ewangelik" był jedną z redakcji prasowych, które objęły patronat medialny nad III GDDK. W dniu 23 września, na uroczystym spotkaniu podsumowującym III Gliwickie Dni Dziedzictwa Kulturowego, wręczono pamiątkowe grafiki autorstwa Adama Bednarskiego przedstawiające ewangelickie kościoły Gliwic ks. proboszczowi Jerzemu Samcowi oraz redakcji "Ewangelika".

We wrześniu w kilku miejscach, także w parafiach w Katowicach-Szopienicach (18 września) i w Polskim Towarzystwie Ewangelickim w Katowicach (20 września), odbyły się spotkania z przebywającą w Polsce misjonarką, Beatą Woźną pochodząca z Bielska-Białej. Podczas spotkań misjonarka dzieliła się swymi niezwykłymi przygodami, jakie przeżyła na Papui Nowej Gwinei, oraz opowiadała o swojej pracy misyjnej. Spotkania były połączone z projekcją przezroczy.

Beta Woźna jest misjonarką Biblijnego Stowarzyszenia Misyjnego w Ustroniu. Zanim została misjonarką, przez 21 lat grała w siatkówkę, w tym 10 lat była reprezentantką naszego kraju. Później ukończyła m.in. Międzynarodowy College Chrześcijański w Glasgow i Szkolenia Lingwistyczne w Misji Wycliffe'a w Anglii.

Po wielu przygotowaniach w lipcu 2001 r. poleciała do Papui Nowej Gwinei, aby tłumaczyć Nowy Testament na jeden z tamtejszych języków. Współpracuje z zespołem nad tłumaczeniem Nowego Testamentu na język mieszkańców wysp Niniwo - seimat, jeden z 870 języków w Papui Nowej Gwinei. Jej zadaniem jest alfabetyzacja i przygotowanie do tłumaczenia wybranych ksiąg biblijnych na ten język, nie posiadający jeszcze formy pisanej. Po 4 latach pracy wróciła na pewien czas do Polski. Na Papuę Nową Gwineę wyruszy na kolejne 4 lata w styczniu 2006 roku.

Miejski Ośrodek Kultury w Czerwionce był 22 września 2005 r. miejscem konferencji popularnonaukowej "Żydzi na Śląsku". Organizatorami byli: gimnazjum nr 4 w Czerwionce, Żydowska Gmina Wyznaniowa w Katowicach i Miejski Ośrodek Kultury w Czerwionce-Leszczynach.

Od trzech lat gimnazjum nr 4 w Czerwionce realizuje program dyskusyjno-seminaryjny pod tytułem "Śląsk jako miejsce przenikania trzech konfesji: katolickiej, wyznania ewangelicko-augsburskiego i judaizmu". W programie tym uczestniczyły dotychczas: Ruch Autonomii Śląska, parafia ewangelicka w Czerwionce i Ośrodek Dydaktyczny Uniwersytetu Śląskiego w Rybniku. Przy okazji konferencji organizowane były także tematycznie z nimi związane wystawy fotograficzne. Tak było i tym razem: w sąsiednim pomieszczeniu odbyła się wystawa fotograficzna, na której pokazano 220 zdjęcia z cmentarzy żydowskich w Żorach, Wielowsi, Mikołowie i Gliwicach oraz cenne dokumenty dziedzictwa kulturowego Żydów na Śląsku.

Podczas tych spotkań zarysował się obraz Śląska jako miejsca przenikania się wielu kręgów narodowych, religijnych, kulturowych i in. Konferencja poświęcona Żydom na Śląsku uzupełnia wizerunek tego regionu jako mozaiki mieniącej się różnorodnością wyznań religijnych. Konferencja miała pokazać, szczególnie młodzieży, że w systemie wartości poznawczych ważna jest tolerancja, inność zaś nie powinna kojarzyć się z niczym negatywnym, złym. Śląsk przez wieki został ubogacony różnorodnością społeczną, co w Europie powinno być mocno eksponowane w ramach tak zwanych małych ojczyzn.

W związku z przypadającą jesienią 2005 roku 140. rocznicą nadania Katowicom praw miejskich, Instytut Filologii Germańskiej Uniwersytetu Śląskiego wraz z Domem Współpracy Polsko-Niemieckiej oraz Biblioteką Śląską, zorganizował w dniach 28 września - 1 października w Bibliotece Śląskiej konferencję naukową "Miasto Kattowitz/Katowice jako niemiecko-polska przestrzeń kulturowa 1865-1939". Konferencja stanowiła okazję do dyskusji o miejscu Katowic w życiu kulturalnym Górnego Śląska jako regionu pogranicza. Podczas konferencji m.in. ks. bp Tadeusz Szurman wygłosił odczyt "Ewangelicy w życiu kulturalnym Katowic".

Tegoroczny, V Sosnowiecki Dzień Biblii przebiegał dwuetapowo: 23 kwietnia br. odbył się w Muzeum w Sosnowcu wernisaż wystawy "Biblia - Księgą ksiąg - cz. II", na której najcenniejszym eksponatem była faksymile pelplińskiego egzemplarza Biblii Gutenberga. Ekspozycja w Sosnowcu trwała do 22 maja, później została przeniesiona do Biblioteki Śląskiej. Cieszyła się tak wielkim zainteresowaniem, że termin zamknięcia musiał być dwukrotnie przedłużany.

W dniu 1 października 2005 r. w sosnowieckim muzeum odbyła się druga część. Na program złożyło się czytanie przez duchownych Kościołów, których wierni mieszkają na terenie Sosnowca, wybranych fragmentów Ewangelii według św. Jana. Pomiędzy czytaniami były prezentowane utwory muzyczne inspirowane Pismem Świętym. Błogosławieństwa na zakończenie uroczystości udzielił ks. bp Tadeusz Szurman.

Po zakończeniu imprezy każdy uczestnik otrzymał egzemplarz Nowego Testamentu, zostały one też przekazane do wszystkich bibliotek miejskich i gminnych województwa śląskiego, a także do bibliotek szkolnych w Sosnowcu. Sponsorami wydania Nowego Testamentu byli: prezydent Sosnowca, St. Joseph Church of Christ (St. Joseph, Illinois, USA), biskup ordynariusz sosnowieckiej diecezji Kościoła rzymsko-katolickiego, biskup ewangelicko-augsburskiej diecezji katowickiej, biskup ordynariusz diecezji śląsko-łódzkiej Kościoła starokatolickiego mariawitów, śląski dekanat Kościoła polskokatolickiego, dyrektor Biblioteki Śląskiej w Katowicach, Towarzystwo Biblijne w Polsce oraz Kościół Chrystusowy w Sosnowcu.

W niedzielę 2 października w kościele ewangelickim w Tychach przy ul. ks. bp. J. Burschego 20 odbyły się obchody 10. rocznicy poświęcenia tamtejszego nowego kościoła - jest to najmłodszy kościół w naszej diecezji. Kościół ap. Piotra i Pawła wybudowano w latach 1987-1995, a w 1996 roku została erygowana samodzielna parafia w Tychach, dotychczas stanowiąca filiał parafii w Mikołowie. Nabożeństwo z udziałem biskupa Kościoła, ks. Janusza Jaguckiego, było połączone z 45-leciem ordynacji ks. Jan Grossa - pierwszego administratora parafii.

W dawnej kaplicy zamkowej książąt von Donnersmarck w Świerklańcu, odbyło się w październikowe popołudnie uroczyste nabożeństwo. Okazją były rodzinne jubileusze rodziny Tauern, potomków dawnych fundatorów kaplicy oraz niegdysiejszych mieszkańców położonego w sąsiedztwie piastowskiego zamku i słynnego pałacu zwanego "małym Wersalem".

Tauernowie to boczna linia rodu Henckel von Donnersmarck. Wywodzą się oni od księcia Guido von Donnersmarck i jego naturalnego, pierwo-rodnego syna Odo Deodatusa Tauerna. Henckel von Donnersmarckowie przybyli na Górny Śląsk ze Spisza (dziś pogranicze Polski i Słowacji) w czasach wojny 30-letniej (1. połowa XVII w.). Tutaj zbudowali swą największą fortunę, uzyskali arystokratyczne tytuły baronów i hrabiów cesarstwa. Najsłynniejszym i zarazem najbogatszym w dziejach rodziny a zapewne i całego Śląska, był właśnie Guido, ewangelik, pan Świerklańca, wielki magnat ziemski i przemysłowy.

Śląska część dziejów Donnersmarcków skończyła się wraz z II wojną światową. Tauernowie wówczas już od lat mieszkali na zachodzie Niemiec. W czasie wojny zginęli dwaj wnukowie księcia, jedynym, który przeżył był Dankmar. Na stałe osiadł on w księstwie Liechtenstein. W pobliżu mieszkają także jego dzieci, synowie: Odo Deodatus II, Heimo i Reiner oraz córki: Cornera i Merve.

W dniu 6 października 2005 Tauernowie obchodzili podwójne rodzinne święto: złote gody Christy i Dankmara - seniorów rodziny, oraz srebrne gody Beaty i Odo Deodatusa II. W uroczystości wzięła udział najbliższa rodzina, grono przyjaciół oraz reprezentanci władz samorządowych. W tym podniosłym święcie rodzinnym uczestniczył także zwierzchnik diecezji katowickiej Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Polsce, ks. bp Tadeusz Szurman. Podczas uroczystego polsko-niemieckiego nabożeństwa udzielił on błogosławieństwa obu parom jubilatów. Nabożeństwo wraz z kazaniem w języku niemieckim odprawił ks. Mirosław Czyż z Katowic-Szopienic. Bardzo emocjonalnym momentem było zasadzenie drzewa, które ma symbolizować odnalezienie korzeni, ale także upamiętnić fakt pobytu w miejscu, gdzie przez stulecia mieszkali przodkowie rodziny.

Kolejne dni Tauernowie spędzili poznając miejsca związane z dziejami ich przodków i kuzynów, m.in. pałace w Brynku, Nakle Śląskim i Siemianowicach, huty w Chorzowie, Zabrzu oraz Siemianowicach.

Towarzystwo Miłośników Ziemi Pszczyńskiej oraz Fundacja "Pallas Silesia" zorganizowały w dniach 7-8 października br. dziewiąte już Dialogi Poezji i Muzyki "Plesna Civitas". Spotkanie odbyło się w Izbie Telemanna w Muzeum Prasy Śląskiej w Pszczynie. Podczas tegorocznych Dialogów zaprezentowano bibliofilską reedycję druku Summa krześcijańskiego nabożeństwa. Jego autorem był działający w Pszczynie w początkach XVII stulecia ewangelik, Piotr Wachenius.

W Rudzie Śląskiej - Wirku 9 października odbyło się uroczyste nabożeństwo z okazji 40-lecia ordynacji księży Alfreda Biety i Marcina Lukasa. Byli oni ordynowani 3 października 1965 r. przez ks. bp. Andrzeja Wantułę w Jaworzu na Śląsku Cieszyńskim.

W nabożeństwie dziękczynnym za 40 lat pracy duszpasterskiej uczestniczyli między innymi ks. bp Tadeusz Szurman, prezes Synodu ks. Jan Gross, koledzy w urzędzie, goście ekumeniczni, goście z partnerskiej parafii w Bergum (Holandia), oraz prezydent Rudy Śląskiej. Podczas jubileuszowego nabożeństwa śpiewały chóry ze Świętochłowic i Rudy Śląskiej Wirku.

Albert Schweitzer (1875-1965) - muzyk, filozof, teolog i lekarz, był jedną z najwybitniejszych osobowości XX stulecia. Pochodził z Alzacji (pogranicza francusko-niemieckiego), był teologiem i duchownym ewangelickim, a jednocześnie koncertującym muzykiem-organistą zbierającym fundusze na najważniejszy cel swego życia: utrzymanie i rozwój szpitala w Lambaréné (Gabon) w Afryce. Jako lekarz i myśliciel opierał się na etyce Nowego Testamentu, za której fundament uważał miłość chrześcijańską i poszanowanie życia. W 1952 roku otrzymał pokojową nagrodę Nobla.

W związku z przypadającą w bieżącym roku 40. rocznicą jego śmierci, we wtorek 11 października w Bibliotece Śląskiej w Katowicach odbyła się sesja popularno-naukowa przypominająca tę wybitną postać. Przedstawiono prelekcje ukazujące Schweitzera w jego najważniejszych wcieleniach:

"Schweitzer jako muzyk i muzykolog, znawca twórczości Bacha" - dr Jerzy Siechowski (Katowice),

"Alberta Schweitzera etyka szacunku dla życia" - ks. dr Marcin Hintz (Chrześcijańska Akademia Teologiczna w Warszawie),

"Albert Schweitzer jako lekarz i szpitalnik" - prof. dr hab. Henryk Gaertner, doc. dr hab. Marzanna Magdoń (Polskie Towarzystwo Schweitzerowskie w Krakowie),

"Schweitzer jako teolog i misjonarz, docent teologii w Strasburgu" - dr hab. Tadeusz J. Zieliński (prof. Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie).

TGD - zespół 35 młodych wokalistów i instrumentalistów. Prezentują dynami-czny, pop-gospelowy repertuar. Zjeździli całą Polskę, mają za sobą również trasy koncertowe w Niemczech i Szwecji. Zespół TGD jest znany widzom TVP od 2001 roku, kiedy to wystąpił z koncertem wielkanocnym.

Urlich Parzany - niemiecki ewangelista znany z prowadzenia największych na kontynencie europejskim ewangelizacji satelitarnych ProChrist. Ostatnia kampania w 2003 r. przekazywała relacje na żywo ze spotkania ewangelizacyjnego z Parzanym do ponad 1.300 miejsc w 16 krajach Europy, dla około 1,8 mln zgromadzonych widzów. Następna kampania odbędzie się w marcu 2006 r. Urlich Parzany kilkakrotnie przemawiał również w Polsce.

W siedzibie parafii ewangelicko-augsburskiej w Krakowie w dniach 20-21 października 2005 r. odbyła się konferencja naukowa "Mikołaj Rej i dziedzictwo Reformacji w Polsce". Sesja uczciła przypadającą na rok bieżący rocznicę 500-lecia urodzin pisarza. Główną jej część poświęcono spuściźnie literackiej i myśli religijnej Reja, w drugiej przedstawiono historię tradycji reformacyjnej w Małopolsce, a trzecią poświęcono dziejom idei Reformacji w Polsce.

Organizatorami konferencji byli: Polskie Towarzystwo Ewangelickie Oddział w Krakowie, Parafia Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Krakowie, Instytut Religioznawstwa Uniwersytetu Jagiellońskiego, Polskie Towarzystwo Badań Reformacji Oddział w Krakowie, oraz Fundacja Edukacyjna im. J.S. Bandtkiego w Krakowie. Wygłoszono m.in. następujące referaty: prof. dr hab. Rafał Leszczyński - "Mikołaj Rej o sobie samym do potomności", prof. dr hab. Tadeusz Stegner - "Mikołaj Rej w opinii polskich środowisk ewangelickich", dr Rafał Marcin Leszczyński - "Mikołaj Rej wobec kryzysu antytrynitarnego", prof. dr hab. Janusz Maciuszko - "Sylwetka wyznaniowa Mikołaja Reja", prof. dr hab. Krzysztof Biliński - "Wybrane aspekty protestanckiego piśmiennictwa śląskiego", dr Zbigniew Pasek - "Ewangelickie podręczniki katechezy konfirmacyjnej; próba analizy".

Idea rekolekcji dla świeckich współpracowników parafialnych zrodziła się z inicjatywy samych zainteresowanych, którzy wyrażali chęć bliższego wzajemnego poznania problemów różnych parafii. Wyrażano też potrzebę wzmocnienia wiary i wymiany doświadczeń. W tym celu diecezja zorganizowała rekolekcje pod hasłem: "Jestem ewangelikiem! Moja wiara kształtuje postawę życiową". W czasie rekolekcji poruszono następujące tematy: znaczenie modlitwy w życiu chrześcijanina, znaczenie społeczności religijnej, zadania i obowiązki świeckich w życiu parafii, znaczenie powszechnego kapłaństwa, znaczenie historii Kościoła w spojrzeniu ku przyszłości, miejsce świeckich w misji Kościoła. Wielka troska i poczucie odpowiedzialności za Kościół widoczna w wypowiedziach wszystkich uczestniczących w rekolekcjach współpracowników, pozwala z nadzieją patrzeć na przyszłość Kościoła.

Zarząd Stowarzyszenia Przedsiębiorców Ewangelickich (SPE) zorganizował spotkanie na terenie parafii ewangelickiej w Bytomiu-Miechowicach. Miało ono charakter otwarty i było adresowane nie tylko do członków SPE, ale także do wszystkich zainteresowanych działalnością Stowarzyszenia.

Spotkanie i dyskusję "Czego oczekuję od Stowarzyszenia" prowadził Piotr Kurek - wiceprezes SPE. O współpracy polsko-niemieckiej na przykładzie firmy budowlanej specjalizującej się w kryciu dachów opowiedział Joerg Dittrich z Drezna, złożono sprawozdania z praktyk zagranicznych, wystąpili laureaci nagrody Intiative e.V. Dalszy ciąg dyskusji prowadził prezes SPE, Edgar Barcikowski. Odbyło się również spotkanie integracyjne oraz uczestniczono w niedzielnym nabożeństwie w kościele w Bytomiu-Miechowicach.

W niedzielę 30 października w ewangelickim kościele św. Ducha w Orzeszu odbył się koncert muzyki organowej i kameralnej, którego wykonawcami byli: Paweł Seligman - organy i Angelika Greń - flet poprzeczny. W programie znalazły się utwory: E. Gigouta, G.Ch. Telemanna, J.S. Bacha, L. Vinci, W.A. Mozarta, L. Vierne oraz improwizacje na temat protestanckich pieśni kościelnych.

W poniedziałek 31 października w ewangelickim kościele Zmartwychwstania Pańskiego w Katowicach odbyło się nabożeństwo reformacyjne Kościołów protestanckich Katowic. Odprawili je ks. bp Tadeusz Szurman - biskup diecezji katowickiej, ks. bp Marek Izdebski - biskup Kościoła Ewangelicko-Reformowanego w Polsce i ks. Jan Gross - prezes Synodu Kościoła, a kazanie wygłosił ks. bp Paweł Anweiler - biskup diecezji cieszyńskiej. Nabożeństwo uświetnili swymi występami: kwintet dęty KWK Wieczorek, na organach grał Marcin Armański, śpiewał miejscowy chór parafialny Largo Cantabile pod dyr. Aleksandry Maciejczyk, oraz zespół młodzieżowy Shoshana. Udział w nabożeństwie, oprócz wiernych i ducho-wieństwa różnych Kościołów protestanckich i rzymskokatolickiego, wzięli przedstawiciele wyższych uczelni, władz samorządowych miasta i województwa, oraz prezydent Katowic.

Podczas nabożeństwa zostały wręczone już po raz drugi Śląskie Szmaragdy - Nagrody Biskupa Diecezji Katowickiej Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Polsce.

Tegorocznymi laureatami zostali prof. Ewa Chojecka - wybitny historyk sztuki, przez wiele lat związana z Uniwersytetem Śląskim, obecnie mieszkająca w Bielsku-Białej, oraz red. Krzysztof Karwat - publicysta "Dziennika Zachodniego", autor książek o problematyce Górnego Śląska i Opolszczyzny (popularyzował m.in. postać Evy von Tiele-Winckler - Matki Ewy).

"Śląski Szmaragd jest wyróżnieniem przyznawanym wybitnym przedstawicielom Śląska za szczególne osiągnięcia w dziedzinie ekumenizmu, tolerancji, pojednania między narodami i integracji europejskiej. Śląsk, jako pogranicze wielokulturowe, wielonarodowe i wielowyznaniowe, wniósł i wnosi znaczący wkład we współczesne procesy integracyjne naszego kontynentu, dokonujące się dzięki charyzmatowi wielu osobowości cieszących się autentycznym uznaniem. Kościół luterański na Śląsku, odgrywający w przeszłości znaczącą rolę, a obecnie będąc Kościołem "diaspory", pragnie tym wyróżnieniem docenić ludzi zaangażowanych w dzieło wznoszenia się ponad podziałami religijnymi, narodowościowymi i kulturowymi".