Kwartalnik Diecezjalny "Ewangelik"

W 2005 roku oprócz codziennej troski duszpasterskiej obejmującej życie nabożeństwowe, nauczanie religii, pomoc w rozwiązywaniu problemów religijnych i materialnych oraz troskę o sprawy gospodarcze, szczególne miejsce zajęła misja i ewangelizacja. Powodem takiego priorytetu był nie tylko ogłoszony przez Synod Kościoła rok "ewangelizacji i misji", ale i świadomość, że każdy z nas potrzebuje stałej odnowy życia i coraz więcej jest też tych, którzy odrzucają Boga. Oprócz tradycyjnych ewangelizacji, parafie szukały nowych form zewnętrznego zwiastowania ewangelii. Wśród ciekawych form można wymienić np. drukowanie kazań, które po nabożeństwie kaznodzieja rozdawał do domów, organizowanie parafialnych bibliotek, wykorzystywanie objazdowego autobusu do rozpowszechniania czytelnictwa Biblii, reklamowy objazd wielu miast przez smarty zapraszające do udziału w "Pro Christ", seminaria, sesje popularno-naukowe, różne formy pracy z młodzieżą.

Na terenie diecezji odbyły się dwa spektakularne wydarzenia o znaczącym zasięgu. W zabrzańskim Domu Tańca i Muzyki odbył się Wielki Koncert Ewangelizacyjny dla Śląska z udziałem znanego ewangelisty Urlicha Parzanego. W ewangelizacji zorganizowanej przez parafie w Gliwicach i Zabrzu uczestniczyło ponad 2 tysiące uczestników. Drugim takim wydarzeniem był Festiwal "Go Gospel" w Katowicach, zorganizowany przez CME i miejscową parafię. Trzydniowe warsztaty zakończyły się koncertem galowym w katedrze Chrystusa Króla, w którym uczestniczyło około 8 tys. słuchaczy. Czy wykorzystane zostały wszystkie możliwości i czy czynimy to właściwie - pozostaje otwartym pytaniem.

Obecny rok ma nas skupić wokół zagadnień etycznych, ponieważ rok 2006 został ogłoszony rokiem "ewangelickiej etyki społecznej". Wśród wielu nowych zagrożeń współczesnej cywilizacji na czoło wybijają się problemy etyczne, a w zasadzie brak zasad etycznych. Odrzucenie w wielu wypadkach dotychczasowych norm wypływających z dekalogu, powoduje pustkę, budzi relatywizm lub daje impuls do poszukiwań odpowiedzi autorytatywnych. Nastał więc czas, aby i ewangelicy rozważyli wiele kwestii etyczno-moralnych, wobec których nie wolno nam nie zabierać głosu (np. granice doświadczeń biotechnologicznych, problem homoseksualizmu, udziału w konfliktach zbrojnych, itp.). Pomocna będzie bardzo dobra publikacja ks. dr. Marcina Hintza, pracownika naukowego w Katedrze Teologii Systematycznej ChAT, pt. Chrześcijańskie sumienie. Rozważania o etyce ewangelickiej. Została ona wydana w naszym wydawnictwie "Głos Życia". Mam nadzieję, że poprzez poznawanie etyki społecznej naszego Kościoła, będziemy mogli składać wiarygodniejsze świadectwo wiary w tym świecie i reprezentować swą postawą etyczno-moralną dobre imię ewangelika.

Liczebność parafii pozostaje na porównywalnym z ubiegłym rokiem, poziomie. Zarysowują się w diecezji dwie grupy parafii. Parafie na południu diecezji (Golasowice, Jastrzębie Zdrój, Gołkowice, Czerwionka, Żory, Warszowice, Rybnik) wykazują wzrost wiernych. Fakt ten wypływa przede wszystkim z właściwej proporcji poszczególnych grup wiekowych i te parafie rokują w największym stopniu szansę na dalszy rozrost. W pozostałych parafiach liczebność parafii pozostaje na tym samym poziomie lub notuje się niewielkie spadki. Są to parafie położone w centrum Górnego Śląska oraz te parafie Opolszczyzny i Małopolski, w których istnieje przewaga ludzi starszych nad liczebnością młodszych pokoleń. Można żywić obawy, że w tych parafiach ten trend może utrzymać się jeszcze i przez następne lata. Największy spadek zanotowała parafia w Krakowie, która uaktualniła kartotekę. Oczywiście są wyjątki. Kilka parafii, w których również istnieje niekorzystne rozłożenie wiekowe wiernych, odnotowało liczebny wzrost (Zabrze, Wołczyn, Częstochowa, Ruda Śląska, Sosnowiec). Są to przykłady świadczące o tym, że to Bóg prowadzi swój Kościół, a powiew Jego Ducha wymyka się prostej logice faktów.

Należy się cieszyć, że został zatrzymany proces zmniejszania się liczby chrztów i zwiększania się liczby pogrzebów. W roku 2005 zwiększyła się liczba chrztów (+2) i zmniejszyła ilość pogrzebów (-8). Wzrosła ilość przystępujących do Stołu Pańskiego (tendencja od kilku lat stała, choć bardzo zróżnicowana w poszczególnych parafiach), zwiększyła liczba ślubów (+9), ofiarność (177,- zł. na osobę - wzrost o 9,50 zł), liczba płacących składkę kościelną, ilość wstąpień do Kościoła. Niż demograficzny sprzed kilku ostatnich lat powoduje obecnie dalsze zmniejszanie się ilości dzieci na lekcjach religii (-20), ilości konfirmantów (-16).

Pojawiło się jednak nowe, bardzo niebezpieczne zjawisko - emigracja zarobkowa. Niepokój musi budzić fakt, że mimo niżu demograficznego młodzi ludzie, zazwyczaj dobrze wykształceni, są zmuszeni szukać pracy poza granicami naszego kraju. Obecnie nasi ewangeliccy emigranci jeszcze nie wypisują się z naszych parafii, ale może się zdarzyć, że wielu z nich wybierze swą przyszłość w granicach Unii Europejskiej, wszak otrzymują takie oferty.

W 2005 roku zakończono procedurę wprowadzenia ks. Marcina Makuli jako proboszcza-administratora parafii golasowickiej. Zakończony jest wybór nowego proboszcza w Krakowie, którym został ks. Roman Pracki - oficjalne wprowadzenie w urząd odbyło się w niedzielę 16 marca 2006 r. Rozpoczęto procedurę wyborów nowego proboszcza w Wodzisławiu Śląskim. W diecezji, po ordynacji 17 lipca 2005 r. w Katowicach, na nowych placówkach rozpoczęli pracę księża Grzegorz Brudny (Wieluń, administrowany przez Kluczbork), Sebastian Kozieł (Warszowice), a ks. Sebastian Mendrok został skierowany z Kłodzka do naszej diecezji jako wikariusz diecezjalny.

Biskup przeprowadził wizytację w czterech parafiach: Wołczyn (16.02.), Zabrze (16.03.), Żory i Warszowice (20.04). W ten sposób już we wszystkich parafiach naszej diecezji przeprowadzono wizytacje. Rady parafialne zostały wprowadzone w Lasowicach, Świętochłowicach i Kluczborku.

Administrację i coraz bardziej rozbudowaną księgowość diecezji prowadzi mgr inż. Bożena Polak. Diecezja jako pierwsza wprowadziła możliwość wspólnych ubezpieczeń dla wszystkich parafii, co obniża koszty ubezpieczeń i zwiększa asekurację wysokości odszkodowań. Diecezja w osobnej księgowości prowadzi Diakonię Katowicką i Instytut Matki Ewy.

W Diecezji Katowickiej czterokrotnie gościliśmy Biskupa Kościoła Janusza Jaguckiego, który uczestniczył w następujących uroczystościach rocznicowych: 110. rocznica kościoła w Siemianowicach Śląskich, 25-lecie położenia kamienia węgielnego pod budowę kościoła w Warszowicach, 75-lecie śmierci Matki Ewy w Miechowicach, 10. rocznica kościoła i 45-lecie ordynacji ks. prezesa Jana Grossa w Tychach. Z rocznicowych uroczystości warto odnotować 250. rocznicę kościoła w Piasku oraz 10-lecie szkół ewangelickich (liceum i gimnazjum) w Gliwicach.

Ważną rolę oddziaływania zewnętrznego odegrały sesje popularno-naukowe i seminaria. Dwie odbyły się w Katowicach. Jedna poświęcona była Matce Ewie i odbyła się w Muzeum Śląskim (11 czerwca), druga przypomniała postać Alberta Schweitzera podczas sesji w auli Biblioteki Śląskiej (11 października). W Krakowie w dniach 20-21 października odbyła się konferencja naukowa "Mikołaj Rej i dziedzictwo Reformacji w Polsce", a w Miechowicach seminarium Stowarzyszenia Ewangelickich Przedsiębiorców. Z przygotowaną przez Młodzież Górnośląską imprezą "Ewangelicyzm na Górnośląskich Dniach Dziedzictwa" współpracowało kilka naszych parafii. Dobrym zwyczajem stało się publikowanie materiałów będących pokłosiem tych konferencji i sesji.

W nurt bogatego ewangelickiego dorobku muzycznego coraz śmielej wpisują się regularne koncerty muzyczne w naszych świątyniach. Na uwagę zasługują: Europejski Festiwal Muzyki Organowej w Kluczborku, koncerty w ramach Tarnogórskich Wieczorów Muzyki Organowej i Kameralnej w Tarnowskich Górach, regularne koncerty w Krakowie, Katowicach, Zabrzu.

Nie można nie zauważyć bardzo ważnych dwóch uroczystości chóralnych przygotowanych przez naszą diecezję: 59. Diecezjalny Zjazd Chórów przeżywający swe święto w Katowicach-Szopienicach, V Przegląd Twórczości Ewangelickich Chórów i Zespołów Dziecięcych i Młodzieżowych w Jastrzębiu Zdroju oraz Międzynarodowy Przegląd Chórów Ewangelickich w Orzeszu. Nasze chóry prezentowały Kościół w wielu uroczystościach zewnętrznych, gościliśmy kilka zespołów chóralnych z zagranicy, zaś dwie parafie wydały płyty CD ( Opole, Chorzów).

Na terenie diecezji wydano sześć książek dotyczących ewangelicyzmu: "Gloria in Excelsis". Monografia ewangelickich chórów i zespołów Diecezji Katowickiej w opracowaniu Ewy i Henryka Orzyszków i wydawnictwa "Głos Życia"; Jan Szturc, Stowarzyszenia społeczno-kulturalne w polskim ewangelicyzmie, Wydawnictwo Naukowe Semper; ks. bp Rudolf Pastucha, Krople porannej rosy (rozważania na podstawie myśli Matki Ewy); Fedor Bojanowski, Kościół Zbawiciela. Dzieje parafii ewangelickiej w Tarnowskich Górach; Ewangelicki Dom Opieki "Ostoja Pokoju" (red. ks. bp. R. Pastuchy); ks. bp R. Pastucha, Kazania wygłoszone podczas nabożeństw z okazji Dnia Górnika; praca zbiorowa Doskonałość. Zbawienie. Rodzina. Z badań nad protestantyzmem (red. Zbigniew Pasek), WiR Partner, Kraków.

Przygotowane do druku są już dwie następne pozycje: Historia Drogi (wypisy z "Posła Ewangelickiego" w opr. ks. Stanisława Dordy); materiały z sesji o Matce Ewie i Albercie Schweitzerze. Instytut Matki Ewy wydał cztery numery kwartalnika "Ewangelik". Informatory parafialne wydają parafie: Świętochłowice - Wirek, Mikołów - Tychy, Bytom, Gliwice, Katowice, Zabrze, Czerwionka, Opole.

Na sesji wiosennej 2005 roku przyznano 5 nagród "Róży Lutra", zaś "Śląskie Szmaragdy" wręczono laureatom w czasie nabożeństwa reformacyjnego w Katowicach (prof. Ewa Chojecka, red. Krzysztof Karwat).

Aktywność naszej diecezji mierzona winna też być aktywnością naszych duchownych i świeckich w ważnych gremiach ogólnokościelnych. Obecnie reprezentują nas we władzach Kościoła: prezes Synodu ks. Jan Gross (równocześnie przewodniczący Śląskiego Oddziału PRE), radcy Konsystorza w osobach ks. Jana Badury i kuratora diecezji mgr. inż. Wilhelma Lorka. Prezesem Bratniej Pomocy im. Gustawa Adolfa jest ks. Tadeusz Makula. Ks. dr Marcin Hintz kieruje Polskim Oddziałem ŚFL. Pracom Stowarzyszenia Księży i Katechetów przewodzi ks. prezes Jerzy Samiec. Ks. Adam Malina kieruje Redakcją Programów Religijnych i jest odpowiedzialny za internetową stronę www.luteranie.pl. Ks. Dariusz Dawid jest członkiem redakcji przygotowującej nowe podręczniki religii. Ks. Ryszard Pieron jest duszpasterzem więziennictwa, ks. Bogdan Wawrzeczko duszpasterzem młodzieżowym, ks. Jan Raszyk koordynatorem Diakonii Katowickiej, ks. Kornel Undas i ks. Sławomir Fonfara pracują w strukturach wojskowych. Trzech księży wykłada na wyższych uczelniach, wielu się dokształca i przygotowuje do zdobycia kolejnych tytułów naukowych, wielu współpracuje z fundacjami i społecznymi organizacjami włączając się aktywnie w życie społeczne swego środowiska, co w dzisiejszych czasach jest wręcz nakazem chwili.

O skali problemów materialnych w parafiach świadczy fakt, że w samych parafiach przeznaczono ponad 250 tysięcy złotych na działalność charytatywną. Jest to olbrzymia suma stanowiąca średnio 3,8 procent budżetów wszystkich parafii. Parafie pomagają bezdomnym, wykupują lekarstwa, przyznają dotację do opału, fundują dopłaty do wypoczynku dzieci, partycypują w kosztach paczek świątecznych, itd. Wzrastająca świadomość współodpowiedzialności za wszystkich bliźnich żyjących w trudnych warunkach jest ważnym świadectwem zewnętrznym i sprawdzianem naszej miłości. Trzeba wspomnieć o formach pomocy dzieciom i bezdomnym w szerszym niż wyznaniowym znaczeniu, które wprowadzono w parafii zabrzańskiej i katowickiej przy pomocy sponsorów zagranicznych. Cieszy też fakt, że parafie rozszerzają swe działania diakonijne i przenoszą je na nowe obszary regularnej opieki wykorzystując środki samorządowe (dzieci, sprawni inaczej, bezdomni). W 2005 roku rozpoczęła działalność świetlica socjoterapeutyczna "Kraina Słońca" w Bytomiu-Miechowicach oraz Dom Tolerancji i Kultury w Lasowicach Małych.

Obecnie więc posiadamy następujące zorganizowane jednostki pracy diakonijnej: Ewangelicki Dom Opieki "Ostoja Pokoju" w Bytomiu-Miechowicach, Młodzieżową Świetlicę Środowiskową "Ekipa" w Katowicach-Szopienicach, świetlice socjoterapeutyczne "Tęczowy Ogród" w Opolu i "Szansa" w Zabrzu, wypożyczalnie sprzętu rehabilitacyjnego w Jastrzębie Zdroju, Katowicach, Opolu, Zabrzu, Tychach, Lasowicach, oraz punkty wydawania odzieży.

Wieloletnie zainteresowanie Kościoła z konieczności jedynie prowadzeniem domów opieki dla ludzi sędziwych staje dzisiaj przed wyzwaniami nowych czasów. Zarówno trudna sytuacja materialna w rodzinach jak i sukcesywnie wprowadzana dopłata rodzin do pensjonariuszy w domach opieki, spowodowała obniżenie zainteresowania tego rodzaju usługami. Zniknęły kolejki oczekujących, pojawiły się pustostany. Należy być może wprowadzić alternatywne rozwiązania typu: przyjmowanie osób na krótkie kilkumiesięczne pobyty w czasie urlopów rodziny, zabezpieczenie części domu dla osób leżących itp.

Choć odnosi się wrażenie, że w mediach publicznych spychani jesteśmy na margines, to jednak liczba audycji religijnych, które przygotowywane są w naszej diecezji, stale wzrasta. Odczucie marginalizacji bierze się raczej z faktu przesuwania naszych audycji poza czas podwyższonej oglądalności (np. emitowanie rozważań religijnych kilka minut przed północą, telewizyjny program cykliczny o godz. 8.00 rano w piątek, stałe zmiany terminów emisji programów). Prowadzone rozmowy niewiele zmieniają, a przecież nic gorszego od naruszenia czasu emisji programu, który miał stałą porę od kilku lat. Tak stało się z jednym z najstabilniejszych programów radiowych w naszym regionie - audycją "Głos Życia". Jednostronna zmiana pory z godz. 7.15 na porę "po dzienniku o godz. 7.00" spowodowała utrudnienie w odbiorze audycji, gdyż czas ten nie jest dokładnie określony. Nowa comiesięczna audycja w programie TVP Katowice "Z życia Kościołów", mimo, że przygotowała dopiero kilka emisji, już była nadawana w kilku różnych terminach. Takie praktyki świadczą o braku szacunku do mniejszości religijnych w publicznych mediach, które statutowo są zobowiązane do równego traktowania wszystkich.

Z drugiej strony cieszy fakt, że w ubiegłym roku powstały nowe regularne audycje w naszym regionie. Powstała luterańska audycja religijna na antenie Radia Piekary oraz ekumeniczna cykliczna audycja "Z życia Kościołów". Na terenie naszej diecezji działa Redakcja Programów Religijnych przygotowująca nabożeństwa, audycje tematyczne i rozważania religijne do mediów ogólnopolskich. Nadawane są następujące audycje eligijne:

Radio Katowice - "Głos Życia" w każdą niedzielę i święta,

Radio CCM - program "Po prostu" codziennie,

Radio Plus Opole - audycja "Echo Ewangelickie" w każdą sobotę,

Radio Opole - "Okruchy ze Stołu Pańskiego" w 3. niedzielę miesiąca; "Głos Życia - z życia ewangelików na Śląsku" w 1., 3. i 5. niedzielę miesiąca; "Forum Wiary" w 1. i 3. niedzielę miesiąca,

Radio Piekary - luterańska audycja religijna w każdą niedzielę,

TVP 2 - 20-minutowa audycja w każdy 2. poniedziałek miesiąca o godz. 14.15,

TVP Katowice - "Z Życia Kościołów" w przedostatni piątek miesiąca.

Kierowana przez ks. Adama Malinę strona internetowa Kościoła cieszy się coraz większym zainteresowaniem. Bardzo aktualną stroną internetową jest strona przybliżająca kwartalnik "Ewangelik" opracowywana przez dr. Jana Szturca.

Liczba programów, choć nie wszędzie słyszalnych i nadawanych w niekorzystnych porach, świadczy o wielkim zaangażowaniu w to dzieło naszych duchownych. Jeśli do tego dodamy, że wydajemy więcej pozycji książkowych w diecezji niż do 1989 roku wydawano w całym Kościele (obowiązywał limit 5 książek), otrzymamy nowy wymiar rzeczywistości pracy duszpasterskiej, kiedyś zupełnie nieznany. Jeśli jeszcze do tego dodamy potrzebę zaangażowania społecznego oraz pozyskiwania środków finansowych z pozakościelnych instytucji, to otrzymamy pełny obraz dzisiejszej pracy duchownych i świeckich w Kościele. Wymaga ona zaangażowania, kompetencji a przede wszystkim nie stracenia z oczu misji najważniejszej - zwiastowania Słowa Bożego, nauczania dzieci i młodzieży, objęcia troską duszpasterską poprzez odwiedziny wszystkich parafian nie tylko przy okazji ich urodzin, chrztów, konfirmacji, ślubów i pogrzebów, ale i w każdej życiowej potrzebie.

Skrót został dokonany przez redakcję i zaakceptowany przez ks. bp. Tadeusza Szurmana.