"Ewangelik" 2006, nr 4, s. 6-25.

Kalendarium



Wspomnienia z wakacji… „Sorkwicka Trójka 2006” (lato 2006 r.)
O obozie w Sorkwitach, który odbywa się od wielu, wielu lat, naprawdę trudno coś napisać. Podstawą obozu w Sorkwitach jest jego klimat i ludzie: młodzież, a właściwie jak to określił jeden z obozowiczów, „kwiat młodzieży ewangelickiej”. Gdyby nie te ponad 80 osób z całej Polski, 80 różnych osobowości, nie byłoby obozu, który na długo zalega w pamięci.
Jak wszystkim wiadomo, człowiek musi jeść by żyć, dlatego też wszyscy bardzo chętnie stawiali się na posiłkach, i nikt nie chodził głodny, raczej byliśmy wszyscy najedzeni do syta – to bardzo duży plus tego obozu.
Oprócz tego nikogo nie mogły ominąć codzienne spotkania w kościele rano i wieczorem, na wspólnym śpiewie, a potem rozważaniu Słowa Bożego przez szefostwo: ks. Sebastiana Kozieła, ks. Grzegorza Brudnego, mgr teologii Marcina Pysza oraz studentów teologii Mateusza Łaciaka, Wojciecha Płoszka i Dawida Sabarę. W tym roku rozważany był List św. Jakuba. Wieczorami natomiast prowadzone były dyskusje na bardzo różnorodne tematy, takie jak eutanazja, sekularyzacja, rasizm. Na spotkania z nami, obozowiczami, zostali także zaproszeni: ks. Piotr Janik – ogólnopolski duszpasterz więziennictwa Kościoła luterańskiego w Polsce, ks. Krzysztof Mutschmann – radca rady diecezjalnej Diecezji Mazurskiej i proboszcz parafii w Sorkwitach, oraz ks. Tomasz Wola.
Dla mnie jednym z najprzyjemniejszych wieczorów spędzonych na obozie był wieczór poezji w kościele: zapalone świece, za oknami noc, atmosfera ciszy i spokoju skłaniającego do refleksji, odpowiednia muzyka i głosy, które czytały wiersze. Piorunujące wrażenie.
Mimo, że w tym roku pogoda nie była wymarzona, nie mogło zabraknąć spotkań nad Jeziorem Gielądzkim: wypraw na kajakach i lądowań z pomostu do wody oraz wspólnych ognisk i dyskotek. Wszystko, co dzieje się w Sorkwitach, jest utrzymane w tonacji dobrej zabawy z dużą dozą humoru. Z pewnością nie jest to miejsce dla ludzi, którzy nie potrafią się bawić. Wiele entuzjazmu wzbudziły różnorodne zabawy: karaoke, randka w ciemno, konkurs na najpiękniejszą damską i męską łydkę i oczywiście taniec z gwiazdami. Stałą atrakcją obozu jest wyprawa do lochów oraz wieczorny spacer na grób Mierbacha.
W ostatni czwartek odbyło się młodzieżowe nabożeństwo spowiednio-komunijne, naprawdę skierowane do młodych ludzi. W kościele siedzieliśmy przy świetle świec na poduszkach rozłożonych na posadzce. Dla wielu było to bardzo silne przeżycie zapadające w pamięć, skłaniające do przemyśleń. Po nim uroczysta kolacja – agapa. Był to bardzo długi, refleksyjny wieczór połączony ze śpiewem.
Dla mnie tegoroczny obóz był to czas totalnego wypoczynku od szkoły, zapomnienia o rzeczywistości i o szarej codzienności. Dlatego warto przyjechać do Sorkwit, by przez 14 dni po prostu dobrze się bawić i odpocząć. Niejednemu nas, uczestników, łezka w oku się zakręciła, gdy nadszedł czas pożegnań i wyjazdu. Aby poczuć ten klimat i przekonać się, jak naprawdę wygląda obozowe życie, trzeba przyjechać do Sorkwit. Większość z nas odlicza już czas do przyszłorocznego obozu...
Ania
Parafia w Pszczynie obchodziła jubileusz 260-lecia poświęcenie kościoła (Pszczyna, 5-6 sierpnia 2006 r.)
W dniach 5-6 sierpnia br. parafia ewangelicko-augsburska w Pszczynie uroczyście obchodziła 260-lecie poświęcenia swego kościoła. W sobotnie popołudnie odbyło się otwarte spotkanie w świątyni, w którym uczestniczyli liczni goście. Przybyli czterej biskupi: zwierzchnik Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP – ks. bp Janusz Jagucki oraz zwierzchnicy diecezji katowickiej – ks. bp Tadeusz Szurman i cieszyńskiej – ks. bp Paweł Anweiler. Obecny był również emerytowany biskup Kościoła, ks. Jan Szarek, przybył też proboszcz parafii w Cieszynie, ks. Janusz Sikora. Wśród gości obecni byli wicestarosta miasta Pszczyny – Krystian Szostak, który pozdrowił zebranych i wręczył list gratulacyjny, oraz przewodniczący rady miasta i gminy, Henryk Kondzielnik. Popołudniowe spotkanie prowadził ks. Jan Gross – prezes Synodu Kościoła. Historyk sztuki, prof. Ewa Chojecka, wygłosiła referat pt. „260-lecie poświęcenia kościoła a wyzwania XXI wieku”. Spotkanie wzbogacone zostało preludium organowym w wykonaniu Krzysztofa Kuligi, śpiewem chóru parafialnego pod dyr. Aleksandry Niemiec oraz grą na harfie w wykonaniu Anny Trefon.
Na zakończenie spotkania ks. biskup Tadeusz Szurman dokonał otwarcia wystawy „Ewangelickie documenta 2006”. Na trzydziestu planszach przedstawiono wszystkie istotne dla ewangelików sfery życia parafialnego i religijnego z przeszłości i teraźniejszości. Zaprezentowano m.in. druki ulotne pochodzące z różnych parafii, a wydawane przy okazji jubileuszy parafialnych, poświęceń nowych obiektów kościelnych, otwarcia wystaw, koncertów itp. Nie zabrakło również informatorów parafialnych ukazujących się w latach 1985-2006, które w życiu lokalnych społeczności jakimi są parafie, pełniły i nadal pełnią doniosłą rolę umacniając tożsamość ewangelików, informując i integrując. Najstarsze wydawane były na powielaczu, później kserowane, a obecnie profesjonalnie składane komputerowo i drukowane. Większość prezentowanych dokumentów pochodzi ze zbiorów biblioteki parafialnej działającej od 1997 r. przy Ewangelickim Domu Parafialnym im. Księży Bartelmusów w Pszczynie.
W niedzielnym jubileuszowe nabożeństwie oprócz licznie zgromadzonych wiernych uczestniczyli również duchowni sąsiednich parafii, delegacja władz miasta w osobie burmistrza Henryka Studzińskiego oraz przewodniczącego rady miasta i gminy Henryka Kondzielnika. Obecny był również poseł Tomasz Tomczykiewicz. Kazanie wygłosił biskup Kościoła, ks. Janusz Jagucki.
Jadwiga Badura
Instalacja ks. Marcina Makuli – nowego proboszcza w Golasowicach (20 sierpnia 2006 r.)
W niedzielę 20 sierpnia 2006 r. w ramach uroczystego nabożeństwa odbyła się instalacja nowego proboszcza parafii w Golasowicach – wiosce leżącej na pograniczu ze Śląskiem Cieszyńskim. Po przejściu w stan spoczynku ks. Jana Ferugi, który był tu proboszczem przez 22 lata (w l. 1983-2005), parafia wybrała swym proboszczem ks. Marcinę Makulę (31 lat), który po ordynacji pracował jako wikariusz w Szczecinie i Bydgoszczy i jako proboszcz administrator w Słupsku, jednocześnie będąc kapelanem WP.
Po wstępnej liturgii, której przewodniczyli biskup diecezjalny ks.Tadeusz Szurman, oraz ojciec i brat nowego proboszcza, księża: Tadeusz i Michał Makulowie, ks. bp. Tadeusz Szurman wygłosił przemówienie do instalowanego i zboru zachęcając zarówno nowego proboszcza jak i zbór golasowicki do trwania w nauce apostolskiej, w częstym korzystaniu z Sakramentu Ołtarza oraz w modlitwach, a także wspólnej trosce o potrzebujących pomocy, których w dzisiejszych czasach nie brakuje. Następnie biskup wraz z asystentami, ks. Danielem Ferkiem z Wodzisławia i ks. Rafałem Millerem z Sycowa, dokonali instalacji nowego proboszcza Słowem Bożym i błogosławieństwem. Po akcie instalacji życzenia złożyli przedstawiciele rady parafialnej, wójt oraz przewodniczący rady miejskiej z Pawłowic, a także miejscowy proboszcz rzymskokatolicki.
Kazanie wygłosił nowy proboszcz, który m.in. stwierdził, że z radością powrócił do swej małej Ojczyzny, jaką jest dla niego Górny Śląsk, a w Golasowicach chciałby się w pierwszym rzędzie zająć dziećmi i młodzieżą. Jego troską będzie też, by młodzież nie musiała wyjeżdżać za pracą i chlebem do innych krajów. Śpiewał miejscowy chór parafialny oraz wykonano instrumentalną klasyczną muzykę kościelną.
Pożegnanie wakacji (Bytom-Miechowice, 2 września 2006 r.)
Parafia ewangelicko-augsburska w Bytomiu-Miechowicach i Komisji Wychowania Chrześcijańskiego Diecezji Katowickiej zorganizowały „Pożegnanie wakacji”, które odbyło się w sobotę 2 września br. w Miechowicach i trwało cały dzień, od godz. 10. Równolegle do zajęć dla dzieci miało miejsce forum dyskusyjne dla rodziców dotyczące najczęstszych problemów wychowawczych i edukacyjnych. Spotkanie poprowadziłapsychoterapeutka Ewa Hirsz, prezes fundacji „Tabu”. Ponadto w programie było dużo śpiewu, zabaw i poczęstunek.
XII Forum Ewangelickie (Wisła-Jawornik, 7-10 września 2006 r.)
Corocznie we wrześniu odbywa się Forum Ewangelickie w Wiśle-Jaworniku na Śląsku Cieszyńskim bądź w jednej z parafii ewangelickich w Kraju. W tym roku odbyło się ono właśnie w Jaworniku, w tamtejszym Ośrodku Ewangelickim, w dniach 7-10 września, przy czym zasadnicza część czyli obrady, została przeprowadzona w sobotę i niedzielę 9-10 września 2006 r. Tegorocznym hasłem przewodnim była „Kondycja protestantyzmu w Polsce na tle katolickiej konfesjonalizacji życia publicznego”.
Na obrady składały się przygotowane wcześniej wystąpienia dotyczące tegorocznej tematyki Forum, a po każdym z nich odbywała się ożywiona, niekiedy burzliwa dyskusja. Tradycyjnie aktywny był udział przedstawicieli naszej diecezji, swe wystąpienia przedstawili m.in. ks. dr Marcin Hintz (parafia Częstochowa; ChAT Warszawa): „Ewangelicka etyka teologiczna a katolicka nauka społeczna”; prof. dr hab. Ewa Chojecka (Bielsko-Biała; Uniwersytet Śląski w Katowicach): „Kilka kłopotliwych pytań o współczesną kondycję protestantyzmu w Polsce”; ks. bp Tadeusz Szurman (Katowice): „Ekumenizm czy ekskluzywizm religijny – perspektywy na przyszłość”; Bogusław Tondera (Kraków): „Ewangelicyzm otwarty czy zamknięty? Refleksje”.
Interesujące i ważne wystąpienia przedstawili m.in. prof. dr hab. Jan Harasimowicz (Uniwersytet Wrocławski), red. Krzysztof Dorosz (Warszawa) i ks. dr Paweł Gajewski (Perrero, Włochy). Wszystkie te wystąpienia, łącznie z głosami w dyskusjach, zostaną opublikowane w kolejnym tomie publikacji, która co roku stanowi trwały efekt Forum.
Ponadto w czwartek 7 września odbyła się wycieczka na Zaolzie, a w piątek wieczorem wyjazd na koncert w Czeskim Cieszynie.
Wśród organizatorów tegorocznego Forum znajdowali się m.in. się prof. Paweł Puczek z Katowic oraz dr Andrzej Kułak z Krakowa. Zgodnie z dokonanymi ustaleniami, przyszłoroczne XIII Forum Ewangelickie odbędzie się po raz pierwszy na terenie diecezji katowickiej, w Krakowie.
Dni Ewangelizacji w Gliwicach (8-10 września 2006 r.)
Co roku latem w Gliwicach odbywają się Dni Ewangelizacji organizowane przez miejscową parafię ewangelicko-augsburską oraz Centrum Misji i Ewangelizacji (CME) Kościoła. Tegoroczne odbyły się w dniach 8-10 września w pomieszczeniach liceum i gimnazjum Ewangelickiego Towarzystwa Edukacyjnego w Gliwicach (ul. Franciszkańska 5). Są one przeznaczone dla wszystkich: dzieci, młodzieży i dorosłych.
Była to okazja to wysłuchania wykładów biblijnych prowadzonych przez ks. Michała Walukiewicza (Włocławek), ewangelizacji ks. Henryka Macha (Biała) oraz wieczornych koncertów. W czasie wykładów i ewangelizacji równolegle odbywały się zajęcia dla dzieci. W niedzielę 10 września odbyło się nabożeństwo misyjne.
„Śladami Lutra” – konfirmanci z diecezji katowickiej w Wittenberdze, Eisleben i na Wartburgu (8-11 września 2006 r.)
W dniach od 8 do 11 września odbył się tradycyjny wyjazd konfirmantów diecezji katowickiej do Niemiec na szlak „śladami Lutra”. Celem podróży było odwiedzenie miejsc szczególnie ważnych dla ewangelików, związanych z niezwykłą postacią – ks. dr. Marcinem Lutrem.
Pierwszego dnia późnym wieczorem przyjechaliśmy do schroniska w malowniczej miejscowości Inselberg położonej niedaleko Eisenach na wysokości 916,5 m n.p.m. Następnego dnia wczesnym rankiem udaliśmy się na zamek Wartburgu, czyli do miejsca, w którym Ojciec Reformacji spędził dziewięć miesięcy tłumacząc Nowy Testament z języka greckiego na niemiecki. Zobaczyliśmy pokój, w którym spędzał całe dnie nad swą pracą translatorską. Zapoznaliśmy się też z historią zamku pochodzącego, według legendy, z XI wieku.
Kolejnym punktem naszej podróży było miasto Eisleben, gdzie Marcin Luter się urodził i zmarł. Tam zobaczyliśmy dom jego urodzin, kościół, w którym został ochrzczony, kościół, gdzie wygłosił swoje ostatnie kazanie oraz dom związany z jego śmiercią.
Wieczorem dotarliśmy do Wittenbergi. Kiedy dawno już zapanowała ciemność, wybraliśmy się na spacer po tym urokliwym, spokojnym miasteczku, by podziwiać jego piękno. Uliczki, na których było mnóstwo małych sklepików, nadawały Wittenberdze szczególnego charakteru.
W niedzielny poranek wzięliśmy udział w nabożeństwie w kościele miejskim. To kolejny obiekt bezpośrednio związany z Reformacją. Tutaj Luter przez wiele lat głosił kazania, tutaj po raz pierwszy udzielono komunii pod dwiema postaciami, tutaj działał pierwszy luterański proboszcz – ks. Jan Bugenhagen pochodzący z Pomorza. Nabożeństwo, w którym uczestniczyliśmy, prowadzono w dosyć niekonwencjonalny sposób, ponieważ aktywnie współkształtowali je niektórzy parafianie, którzy przygotowali różnego rodzaju inscenizacje.
Bezpośrednio po nabożeństwie ustawiliśmy się w półokręgu przed ołtarzem i przyjmowaliśmy Sakrament Ołtarza, którego udzielali ks. Andreas Volkmann (miejscowy proboszcz) oraz ks. Stanisław Dorda (pracujący obecnie w Centrum Lutra w Wittenberdze).
Następnie zwiedzaliśmy to „reformacyjne” miasteczko z przewodnikiem. Stanęliśmy m.in. nad kamieniem nagrobnym ks. dr. Marcina Lutra i jego przyjaciela – Filipa Melanchtona. Oglądaliśmy drzwi, na których przybite zostało słynne 95 tez (co prawda oryginalne, drewniane drzwi uległy zniszczeniu, ale na ich miejscu wstawiono inne, na których odlano tekst tez po łacinie). Weszliśmy również na wieżę widokową, z której widać piękną Wittenbergę i najbliższe okolice. Gościliśmy także na dziedzińcu domu Marcina Lutra. Potem zrobiliśmy jeszcze kilka zdjęć grupowych i udaliśmy się w drogę powrotną.
Uważam tę podróż za bardzo ciekawą i pouczającą i myślę, że współuczestnicy podzielają to zdanie. To było niesamowite przeżycie – móc zobaczyć na własne oczy wiele miejsc, o których uczyłam się przez kilka lat na lekcjach religii i historii. Byłam pod szczególnie wielkim wrażeniem historycznej Wittenbergi, w której niemalże na każdym kroku wyczuwałam jakąś niezwykłą tajemniczość. Zachęcam konfirmantów – i nie tylko – do odbycia podróży „śladami Lutra”. Naprawdę warto!
Paulina Kurek
XI Międzynarodowy Zabrzański Festiwal Organowy im. ks. Antoniego Chlondowskiego (Zabrze, wrzesień 2006 r.)
W sobotę 2 września br. w kościele ewangelicko-augsburskim Pokoju w Zabrzu odbyła się inauguracja XI Międzynarodowego Zabrzańskiego Festiwalu Organowego im. ks. A. Chlondowskiego. Na koncercie rozpoczynającym tegoroczny festiwal wystąpił Jakub Garbacz, obecnie 1. organista bazyliki archikatedralnej w Łodzi. W programie koncertu znalazły się: Johann Pachelbel – Preludium, fuga i ciaccona d-mol, Johann Sebastian Bach – Preludium i fuga d-moll BWV 539, Feliks Mendelssohn Bartholdy – VI Sonata organowa d-moll, Cesar Franck – Preludium, fuga i wariacja h-moll, Tomasz Kiesewetter – Preludium i toccata C-dur.
Drugi koncert w kościele Pokoju w ramach festiwalu odbył się 16 września br., na którym zagrał Angelo Castaldo, organista z bazyliki św. Klary w Neapolu, który wykonał: J.S. Bach – Fantasia G-dur BWV 572, Gustaf Adolf Mankell – Sonata, Jacques Lemmens – Prerie, Joseph Bonnet – Romance, Aladino di Martino – Tema e Varizioni, Alfredo Cece – Fantasia i fuga c-mol. Łącznie w ramach festiwalu odbyło się 10 koncertów, w tym dwa w kościele Pokoju.
Wizyta rodziny von Tiele-Winckler na Górnym Śląsku (15-19 września 2006 r.)
W dniach 15-19 września 2006 r. na zaproszenie zwierzchnika diecezji katowickiej Kościoła luterańskiego w Polsce, ks. bp. Tadeusza Szurmana, gościli na Górnym Śląsku potomkowie znanej rodziny von Tiele-Winckler – hrabia Hubert oraz jego brat baron Claus-Peter z małżonką Fryderyką. Bezpośrednim powodem zaproszenia przedstawicieli tego arystokratycznego rodu na Śląsk był jubileusz 150-lecia wmurowania kamienia węgielnego pod ewangelicki kościół Zmartwychwstania Pańskiego w Katowicach.
Rodzina Tiele-Wincklerów należy do fundatorów tego kościoła, jak również katolickiego kościoła mariackiego w Katowicach. Ofiarowała również ziemię pod budowę katedry Chrystusa Króla i kurii metropolitalnej. Z rodziną tą łączy się też powstanie jednego z najpiękniejszych zamków w Polsce (z 365 pokojami i 99 wieżami) w Mosznej. Z rodu tego pochodzi również Matka Ewa, założycielka jednego z największych dzieł charytatywnych przełomu XIX i XX wieku, ewangelickiego diakonatu „Ostoja Pokoju”, który swym działaniem obejmował misję na wielu kontynentach oraz działalność na rzecz ubogich prowadzoną w siedemdziesięciu domach opieki rozsianych po całym Śląsku.
W dniu poprzedzającym uroczystość upamiętniającą wmurowanie kamienia węgielnego pod świąty-nię Zmartwychwstania Pańskiego w Katowicach, w sobotę 16 września odbył się festyn charytatywny „Chrześcijanie Śródmieścia dzieciom”. Festyn już po raz drugi został zorganizowany przez rzymskokatolicką parafię Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny i ewangelicką parafię Zmartwychwstania Pańskiego. W tym roku miejscem festynu był plac ks. Szramka przy kościele mariackim. Festyn przeznaczony był dla całych rodzin, w jego programie znalazły się występy dzieci z „Ochronki mariackiej”, przedstawienie-musical „Puzzle”, występ klaunów, gry i zabawy, grochówka. Gośćmi festynu byli przedstawiciele rodziny von Tiele-Wincklerów, prezydent Katowic Piotr Uszok i przewodniczący rady miasta Jerzy Frajter.
W poniedziałek rodzina odbyła podróż sentymentalną do swej dawnej posiadłości w Mosznej i odwiedziła „dzieło miłosierdzia Matki Ewy” w Bytomiu-Miechowicach. Spotkanie z diakonisą siostrą Martą, złożenie kwiatów przy grobie Matki Ewy, zwiedzanie kościoła i domu Cisza Syjonu uświadomiły Tiele-Wincklerom, że dzieło ich przodków jest nadal żywe w sercach Ślązaków.
W ostatnim dniu wizyty goście byli podejmowani przez władze miast Katowic i Bytomia. W Katowicach zwiedzili Muzeum Historii Katowic i spotkali się w urzędzie miasta z prezydentem Katowic. Odbyła się także konferencja prasowa. W godzinach popołudniowych zwiedzili historyczną część Bytomia, spotkali się z prezydentem miasta oraz z radnymi. Uczestniczyli także w promocji najnowszej książki dr. Arkadiusza Kuzio-Podruckiego, Tiele-Wincklerowie. Arystokracja węgla i stali.
www.luteranie.pl
Ks. Jan Badura otrzymał Brązowego Lwa od Lions Club Pszczyna (Pszczyna, 16 września 2006 r.)
Z okazji 10-lecia Lions Clubu Pszczyna na zamku pszczyńskim, w Sali Lustrzanej, 16 września br. odbyła się gala jubileuszowa. Głównym punktem programu było wręczenie Brązowych Lwów, nagrody w tym roku przyznanej po raz pierwszy. Wśród pięciu wyróżnionych znalazł się ks. Jan Badura – proboszcz parafii ewangelickiej w Pszczynie.
Lions Club Pszczyna jest jednym z 53 podobnych klubów w Polsce, których idea powstała w 1917 r. w Stanach Zjednoczonych. Mottem tych klubów jest hasło „We serve” (Służymy), zrzeszają one przedsiębiorców, przedstawicieli kultury i nauki.
150-lecie poświęcenia kamienia węgielnego pod kościół Zmartwychwstania Pańskiego w Katowicach (17 września 2006 r.)
W niedzielę 17 września w ewangelickim kościele Zmartwychwstania Pańskiego w Katowicach obchodzono pamiątkę 150-lecia poświęcenia kamienia węgielnego pod ten najważniejszy dla górnośląskich ewangelików kościół.
Nabożeństwo prowadzili bp Tadeusz Szurman oraz ks. radca Roman Dorda z Goleszowa, który wygłosił kazanie. Oprawę muzyczną stworzyły chóry: mieszany „Senior” z Goleszowa pod dyrekcją Renaty Badura-Sikory i parafialny z Katowic „Largo Cantabile” pod dyrekcją Agnieszki Dobrakowskiej.
W nabożeństwie uczestniczyli przedstawiciele rodziny Tiele-Winckler, z której pochodzą m.in. Hubert Tiele-Winckler – współzałożyciel miasta Katowice i parafii ewangelickiej, oraz Ewa Tiele-Winckler znana szeroko jako Matka Ewa.
Forum dyskusyjne „Wkład Kościoła ewangelickiego w Polsce do współpracy pomiędzy Polską i Niemcami” w Wittenberdze(6-8 października 2006 r.)
6 października rano wyruszyliśmy autokarem w kierunku Wittenbergi, gdzie dotarliśmy popołudniu i zakwaterowaliśmy się w schronisku młodzieżowym w kompleksie zamkowym, przylegającym do tak wiele znaczącego dla luteranizmu kościoła zamkowego z jego drzwiami, na których przybito ongiś Lutrowe tezy. Po zajęciu pokoi i obiadokolacji, wieczorem wyruszyliśmy pod przewodnictwem ks. Stanisława Dordy na wieczorny spacer po Wittenberdze.
W sobotę pojechaliśmy do Eisleben; im bliżej celu coraz więcej widać hałd i mnóstwo elektrowni wiatrowych. Zwiedzanie miasta rozpoczęliśmy od domu, w którym urodził się Luter (oglądaliśmy go i wysłuchaliśmy jego historii z zewnątrz, gdyż trwa jego remont), następnie kościół, w którym został ochrzczony, potem kościół św. Andrzeja gdzie wygłosił swoje ostatnie kazanie i ordynował trzech pastorów, aż dotarliśmy do domu, w którym Luter zmarł. Po chwili relaksu poświęconej zakupom ruszyliśmy z powrotem do Wittenbergi, gdzie czekała na nas w ratuszu miejskim sala Lutra, w której odbyło się forum dyskusyjne z udziałem przedstawicieli z Polski (cała nasza wycieczka) i Niemiec (dwie osoby).
Organizatorami forum byli Diecezja Katowicka Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP oraz Luther-Zentrum w Wittenberdze. Inicjatywa została poparta i dofinansowana przez Fundację Współpracy Polsko-Niemieckiej. Podczas forum poruszono problemy związane z wdrażaniem europejskiej polityki sąsiedztwa i partnerstwa. Ze strony polskiej prelegentem była prof. dr hab. Grażyna Barbara Szewczyk, która w języku niemieckim wygłosiła wykład wstępny „Der Beitrag der evangelischen Kirche in Polen zur deutsch – polnischen Verständigung nach 1945”. Ze strony niemieckiej wstęp do dyskusji przedstawił ks. Stanisław Dorda. W panelu dyskusyjnym poruszono również temat konkurencyjności zewnętrznej Unii Europejskiej oraz prakty-czny wymiar zasady solidarności w Unii.
Niedziela rozpoczęła się krótkim nabożeństwem połączonym z Wieczerzą Pańską w kościele miejskim. Następnie z rynku ozdobionego posągami Lutra i Melanchtona ruszyliśmy z przewodnikiem na zwiedzanie miasta. Zaczęliśmy od obejrzenia z zewnątrz kościoła miejskiego, gdzie pierwszy raz podano komunię pod dwoma postaciami i gdzie wielokrotnie Luter wygłaszał kazania. Uliczkami obok domu Melanchtona dotarliśmy do budynków i dziedzińca uniwersytetu, który obecnie nosi nazwę Leucorea. Następnie udaliśmy się do domu Lutra i zwiedziliśmy jego wnętrze. W drodze powrotnej zwiedziliśmy dokładnie wnętrze kościoła miejskiego. Wycieczkę zakończyliśmy we wnętrzu kościoła zamkowego przy grobach reformatorów. Odnaleźliśmy też polskie ślady: witraż upamiętniający Jana Łaskiego, oraz herby Gdańska, Torunia, Poznania i Wrocławia.
Maciej Godfrejów

Główne tezy wystąpienia prof. dr hab. Grażyny B. Szewczyk nt. wkładu Kościoła ewangelickiego w Polsce w porozumienie pomiędzy Niemcami a ich wschodnim sąsiadem po 1945 roku, przedstawionego 7 października 2006 r. w Wittenberdze.
1. Przedstawiono historyczne czynniki i wydarzenia po 1945 roku, które wpłynęły na zbliżenie Kościołów polskiego i niemieckiego, na podjęcie przez teologów obu narodów inicjatyw dialogowych oraz na konkretne działania (charakterystyka sytuacji prawnej Kościoła ewangelickiego w Polsce w l. 1945-1989, stosunek do kwestii wypędzenia Niemców, okresy „zimnej wojny” i „odwilży październikowej”, pierwsze kontakty i rozmowy z niemieckimi ewangelikami i instytucjami kościelnymi: Gustav-Adolf-Werk, Kirchendienst Ost, wymiana młodzieży).
2. Wskazano poszczególne etapy w dialogu teologicznym i ekumenicznym Polaków i Niemców.
3. Dokonano próby współczesnej oceny ważnych dokumentów kościelnych: Memorandum EKD (Kościoła Ewangelickiego w Niemczech) z października 1965 r. pt. „Sytuacja wypędzonych i stosunek niemieckiego narodu do jego wschodnich sąsiadów”, oraz list polskich biskupów Kościoła rzymskokatolickiego z 18 listopada 1965 r. do biskupów niemieckich (głośne „przebaczamy i prosimy o przebaczenie”) na tle ówczesnej ich recepcji w prasie polskiej i niemieckiej.
4. Omówiono zagadnienie niemiecko-polskiego pojednania w dyskusjach polskich ewangelików w latach 70. i 80. XX wieku. Przedstawiono działalność niemieckiej młodzieży ewangelickiej w ramach Aktion Sühnezeichen (Akcja Pokuty) na terenie byłego obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau.
5. Omówiono postawę Kościoła Ewangelickiego w Niemczech wobec stanu wojennego w Polsce.
6. Przedstawiono drogę do normalizacji stosunków polsko-niemieckich w latach 90. XX wieku: polscy ewangelicy w zjednoczonej Europie; oświadczenie polskich i niemieckich biskupów z września 1995 r. pt. „Dialog, pojednanie, braterstwo”.
7. Wskazano na rolę młodzieży ewangelickiej w dialogu polsko-niemieckim nowego tysiąclecia.
VIII Spotkanie Przewodników Ewangelików (Łużyce, 6-8 października 2006 r.)
Tegoroczne, już 8. Spotkanie Przewodników Ewangelików odbyło się w dniach 6-8 października na terenie Łużyc, po polskiej i niemieckiej stronie granicy. Łużyce to region mało znany w naszym kraju. Organizatorzy spotkania, Joanna Szczepankiewicz-Battek i Arkadiusz Felkle z Wrocławia oraz Grażyna Biernat z Dzierżoniowa, stanęli przed niełatwym zadaniem: jak w ciągu 2 i pół dnia pokazać to, co na Łużycach najciekawsze?
Zwiedziliśmy przede wszystkim Zgorzelec i Görlitz. Zgorzelec do 1945 r. był przedmieściem Görlitz i w związku z tym zabytków tu niewiele. Natomiast po stronie niemieckiej jest sporo zabytków, które warto zwiedzić. Należy do nich kościół pod wezwaniem apostołów Piotra i Pawła wybudowany w latach 1225-35, od 1525 r. do dziś będący kościołem ewangelickim. Byliśmy także na Górnym Rynku w kościele św. Trójcy, a obok kościoła św. Mikołaja na najstarszym w mieście cmentarzu. Spoczywa tam jeden z najsłynniejszych mieszkańców Görlitz, Jakub Boehme (1575-1624), który był szewcem, ale zasłynął jako wybitny myśliciel i mistyk ewangelicki. Dom, w którym mieszkał, znajduje się na nadrzecznym bulwarze po polskiej stronie. Do cennych zabytków miasta należy kaplica Grobu Świętego powstała z inicjatywy rycerza Georga Emmerlicha, który po pobycie w 1465 r. na Ziemi Świętej postanowił zbudować w swoich stronach replikę Grobu.
Sobotni dzień poświeciliśmy na zwiedzanie Górnych Łużyc. Na dłużej zatrzymaliśmy się w Herrnhut (po czesku i łużycku: Ocharnow), osadzie założonej w 1722 r. przez uchodźców religijnych z Moraw (okolic Nowego Jiczyna) w dobrach hrabiego Mikołaja Ludwika Zinzendorfa. To właśnie tu, w tej niewielkiej osadzie, powstają „Lusungen” – zbiory haseł biblijnych na każdy dzień roku, w Polsce znane jako Z Biblią na co dzień, książeczka będąca dodatkiem do „Kalendarza Ewangelickiego”. Na południu najdalej dotarliśmy do Gór Żytawskich (Zittauer Gebirge), do miejscowości Kurort Oybin z pięknym kościołem na skale. Posadzką tego kościoła jest skała amfiteatralnie opadająca od wejścia w stronę ołtarza, na której w wykutych stopniach ustawiono ławki. Ściany zdobi jedna z nielicznych zachowanych na Łużycach „Biblia Pauperum”. Byliśmy także w Bethelsdorf, gdzie znajduje się pałac hr. Mikołaja Zinzendorfa z XVIII w. Po zakończeniu prac remon-towych zostanie tu założone centrum ekumeniczne. W Zittau (Żytawa) obejrzeliśmy najcenniejszy zabytek – średniowieczne płótno pasyjne, a w Ostritz leżącym w środkowym biegu Nysy Łużyckiej zwiedziliśmy klasztor cysterek założony w 1234 r. przez czeską królową Kunegundę; był to jeden z niewielu klasztorów, które prowadziły działalność w czasach NRD. Ostatniego dnia, w niedzielę, odbyliśmy wycieczkę po Łużycach po polskiej stronie granicy, a skończyliśmy ją w Bogatyni na nabożeństwie odprawionym przez ks. Cezarego Królewicza.
W tegorocznym spotkaniu wzięło udział 36 przewodników, którzy przyjechali z Cieszyna, Drogomyśla, Dzierżoniowa, Gdańska, Gdyni, Goleszowa, Katowic, Kielc, Krakowa, Minkowic Oławskich, Oborników Śląskich, Oleśnicy, Rybnika, Szczecina, Środy Śląskiej, Ustronia, Warszawy, Wieliczki, Wisły, Wrocławia i Wschowej.
Na przyszłoroczne Spotkanie Przewodników Ewangelików umówiliśmy się do Szczecina. Zamierzamy spotkać się tam w dniach 21-23 września 2007 r. Będzie to kolejne spotkanie po Sopocie i Łużycach na terenach, gdzie do 1945 r. w przeważającej większości mieszkali ewangelicy, po których pozostało wiele cennych pamiątek.

Łużyce to historyczny region leżący na pograniczu Niemiec, Polski i Czech, którego wschodnią granicę stanowią rzeki Kwisa i dolny bieg Bobru, a południową podnóże Gór Łużyckich. Granice zachodnia i północna są trudne do wyznaczenia, gdyż już we wczesnym średniowieczu Łużyczanie zamieszkiwali tereny w okolicach dzisiejszego Berlina oraz w dorzeczu Soławy (Saali) – Köpenick, dzielnica Berlina, to słowiańska Kopanica. Ten brak wyraźnych granic w przeszłości sprzyjał wymianie kulturowej z sąsiadami, ale też ułatwiał i przyspieszał ekspansję Niemców na te tereny powodując ich germanizację. Samodzielnym państwem Łużyce były na krótko w IX wieku, potem dzieliły swój los z państwem Piastów, z Czechami, Austrią, Saksonią i Brandenburgią, a dziś wchodzą w skład Republiki Federalnej Niemiec. Ustanowiona po zakończeniu II wojny światowej granica spowodowała, że wschodnia część Łużyc znalazła się na terenie Polski i dla nich przyjęła się nazwa Łużyce Wschodnie.
Łużyce dzielą się na Dolne i Górne – odrębne regiony nawiązujące do średniowiecznego podziału. Rdzenną ludnością są tu Łużyczanie, czasami zwani Serbami Łużyckimi. Ich liczba ciągle się zmniejsza z powodu germanizacji i asymilacji. Języki dolnołużycki (zbliżony do polskiego) i górnołużycki (zbliżony do czeskiego) znajdują się na światowej liście ginących języków. Potwierdził to przeprowadzony w Niemczech w 2002 r. spis ludności, gdy narodowość łużycką zadeklarowało ok. 60 tys. mieszkańców. Z tej liczby jedynie połowa swobodnie posługuje się językiem łużyckim, a na co dzień używa go tylko 10-15 tysięcy.
W 1525 r. na tereny te dotarła Reformacja, a pod koniec XVI w. ponad 90% mieszkańców Łużyc – Niemców jak i Słowian, należało do Kościoła ewangelickiego. Dziś na Łużycach Górnych w kilkunastu miejscowościach prawie co niedzielę odprawia się nabożeństwa w języku łużyckim. Łużyczanie w Kościele Ewangelicko-Luterańskim Saksonii mają swojego superintendenta, którym jest ks. Jan Malink. Wydają również pismo w swoim języku „Pomhaj Bóh”.
Michał Pilch
Dziecięce „Świetliki” z Brennej z wizytą w parafii w Pszczynie (8 października 2006 r.)
8 października, w słoneczny niedzielny poranek „Świetliki” wyjechały autokarem do Pszczyny, by zaśpiewać w kościele na nabożeństwie. Po serdecznym przywitaniu przez proboszcza ks. Jana Badurę, dzieci wystąpiły z pieśniami: „Nie mam nic”, „Kochany bracie”, „Idziemy razem”, „Dzień po dniu”, „Czemu skarżysz się”, „Tylko mały” i „U stóp Kotarza”. Ta ostatnia pieśń opiewająca uroki Beskidów i Brennej szczególnie podobała się uczestnikom nabożeństwa.
Po nabożeństwie ks. Badura zaprosił dzieci do salki parafialnej na poczęstunek, mieliśmy czas na rozmowy, wspomnienia. Mogliśmy się również dowiedzieć ciekawych informacji o historii i współczesności ewangelików w Pszczynie. Następnie zwiedzaliśmy Zamek Książęcy, którego wnętrza i ciekawe opowieści przewodnika na wszystkich zrobiły duże wrażenie.
U stóp Kotarza zielone polany są
To właśnie tu, to właśnie tu jest mój rodzinny dom.
W dole srebrzy się rzeka, wśród zielonym łąk
Tu jest moja Ojczyzna, tutaj rodzinny mój dom.
Choć nas, mój Panie, los rzuci w daleki świat
Powrócę tu, powrócę tu do stron z dziecinnych lat.
W dole srebrzy się rzeka, wśród zielonych łąk.
Tu jest moja Ojczyzna, tutaj rodzinny mój dom. (…)

Chór dziecięcy „Świetliki” działa przy parafii ewangelicko-augsburskiej Brenna-Górki od listopada 1998 r. Prowadzi go Bogusława Madzia. Na cotygodniowe próby przychodzi 35 dzieci w wieku od 5 do 15 lat. Chór koncertuje na nabożeństwach w macierzystej parafii, ale chętnie odwiedza również inne parafie, by śpiewać Bogu na chwałę. Corocznie „Świetliki” biorą udział w koncercie „Dzieci śpiewają kolędy”, który odbywa się w Teatrze im. A. Mickiewicza w Cieszynie. W 2003 roku nagraliśmy swoją pierwszą płytę Niech nam w sercach radość śpiewa. W listopadzie br. ukazała się druga płyta zawierające kolędy, Podajmy sobie ręce.
Bogusława Madzia
Rekolekcje dla pracowników i współpracowników kościelnych (Wisła, 14-15 października 2006 r.)
W wiślańskiej Księżówce w dniach 14 i 15 października odbyły się diecezjalne rekolekcje przewidziane dla świeckich pracowników parafii i współpracowników kościelnych. Tematem rekolekcji była „Ewangelicka etyka społeczna a praktyczna pobożność”. Na program rekolekcji składały się wykłady, rozmowy, a także udział w nabożeństwie w kościele w Wiśle Centrum.
20-lecie kościoła w Hołdunowie (Lędziny-Hołdunów, 22 października 2006 r.)
W niedzielę 22 października parafia w Hołdunowie na Górnym Śląsku obchodziła 20-lecie poświecenia swego nowego kościoła św. Trójcy. Poprzedni na skutek szkód górniczych musiał zostać rozebrany. Obecny nowoczesny kościół w kształcie namiotu, został wybudowany przy dużym wysiłku społecznym parafian.
W nabożeństwie wzięli udział m.in. biskupi diecezji i Kościoła (ks. ks. Tadeusz Szurman i Janusz Jagucki), a także przedstawiciele władz lokalnych i parafii rzymskokatolickiej. Wystąpił chór miejscowy oraz zaprzyjaźniony chór z Holandii – „O en U”.
Nabożeństwo reformacyjne w Katowicach. Wręczenie „Śląskich Szmaragdów” 2006 ks. abp. Alfonsowi Nossolowi i Jerzemu Pilchowi (Katowice, 31 października 2006 r.)
W Święto Reformacji, które obchodzone jest w dniu 31 października, w ewangelickim kościele Zmartwychwstania Pańskiego w Katowicach corocznie odbywa się Ekumeniczne Nabożeństwo Reformacyjne z udziałem przedstawicieli różnych wyznań protestanckich. W tym roku odbyło się ono po raz jedenasty.
Od 2004 r. podczas tego nabożeństwa odbywa się ceremonia wręczenia wyróżnień „Śląskich Szmaragdów” – nagrody biskupa Diecezji Katowickiej Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Polsce. Nagroda przyznawana jest przez radę diecezjalną Diecezji Katowickiej. „Śląskie Szmaragdy” urosły już do rangi jednego z najważniejszych wyróżnień w regionie górnośląskim.
„Śląskie Szmaragdy” są przyznawane wybitnym przedstawicielom Śląska za szczególne osiągnięcia w dziedzinie ekumenizmu, tolerancji, pojednania między narodami oraz integracji europejskiej. Kościół luterański na Śląsku wyróżnieniem tym docenia ludzi zaangażowanych w dzieło wznoszenia się ponad podziałami religijnymi, narodowościowymi i kulturowymi. Zwyczajowo co roku statuetkę otrzymują dwie osoby: przedstawiciele środowiska rzymskokatolickiego oraz ewangelickiego.
W 2006 roku nagrodę III edycji „Śląskich Szmaragdów” w Święto Reformacji otrzymali z rąk ks. bp. Tadeusza Szurmana:
– ks. abp prof. Alfons Nossol – ordynariusz opolski Kościoła rzymskokatolickiego, profesor teologii, wybitny ekumenista, oraz
– Jerzy Pilch – wybitny pisarz, laureat nagrody Nike 2001, autor m.in. utworów: Wyznania twórcy pokątnej literatury erotycznej (1988), Bezpowrotnie utracona leworęczność (1998), czy Narty Ojca Świętego (2004).
Uroczystość zgromadziła oprócz katowickich ewangelików również wszystkich laureatów poprzednich edycji nagrody, którymi byli: ks. abp Damian Zimoń, prof. Jerzy Buzek, red. Krzysztof Karwat i prof. Ewa Chojecka, a także przedstawicieli władz wojewódzkich z Katowic i Opola, prezydent Katowic (Piotr Uszok), przedstawicieli nauki (rektor Uniwersytetu Śląskiego prof. Janusz Janeczek) i wielu innych, a także przedstawicieli władz Kościoła luterańskiego (prezes Synodu ks. Jan Gross) i diecezji katowickiej (oprócz biskupa ks. Tadeusza Szurmana kurator diecezji Wilhelm Lorek, zastępca biskupa ks. Marian Niemiec i radca Joachim Gibiec).
Synod diecezjalny obradował w Katowicach (11 listopada 2006 r.)
W dniu 11 listopada w Katowicach odbyła się 10. sesja III Synodu Diecezjalnego Diecezji Katowickiej Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP. Tematem sesji było hasło: „Musica sacra praeludium vitae aeterne est” – Muzyka święta jest preludium do życia wiecznego. Była to ostatnia sesja synodu diecezjalnego w tej kadencji.