"Ewangelik" 2007, nr 3, s. 98-100.
Henryk Orzyszek
(Chorzów)
Historia pyskowickich organów
Organy w kościołach ewangelickich diecezji (17)
Po wystąpieniu ks. Marcina Lutra, Reformacja dotarła także do Pyskowic. Pierwsze nabożeństwa ewangelickie odbywały się w ratuszu od 28 kwietnia 1853 roku, następnie od kwietnia 1859 roku w prywatnym domu zborownika1, a później przez 67 lat odprawiano je w kościele katolickim. Pierwszym duszpasterzem był ks. Matthias. Z tego okresu nie mamy żadnych informacji o organistach i organach. Później nabożeństwa organizowano w domach prywatnych, a w następnych latach zborownicy uczęszczali również do Kluczborka i Tarnowskich Gór, gdzie były już kościoły.
Ponieważ istniała pilna potrzeba wybudowania kościoła w swojej miejscowości, gromadzono fundusze. 6 stycznia 1897 roku poświęcono kościół ap. Piotra i Pawła, a duszpasterzem został ks. Hoffman z Toszka. W tym samym roku zakupiono organy świdnickiej firmy Schlag und Söhne sygnowane opusem 466. Instrument ten miał w owym czasie 5 głosów2, z czego 4 głosy obsługiwał manuał, a 1 – pedał.
W tym okresie parafia liczyła około 500 wiernych. Ponieważ szybko okazało się, że instrument jest zbyt mały, by organista mógł dobrze prowadzić śpiew w kościele, w 1899 roku firma ta dodała do manuału 2 głosy o nazwie Octave 2’ i Aeoline 8’. Obecnie ma on 6 głosów, ponieważ brak już piszczałek bardzo cichego głosu Aeoline 8’. Na kontuarze rejestry są nad manuałem, a nazwy głosów napisano pismem gotyckim na okrągłych porcelanowych tabliczkach. Nie ma dmuchawy elektrycznej, a kalikant jedną nogą tłoczy do miecha organów powietrze. Traktura manuału jest pneumatyczna, a pedału mechaniczna.
Organistów ustalono jedynie tych, którzy funkcję tę pełnili po II wojnie światowej. Byli nimi: Urszula Adler, Gustaw Rynas, Kurt Jekel, Zygfryd Herman, Małgorzata Hawlicka, Małgorzata Wolnik, Miłosz Bonar od września 1978 do marca 1990 roku (współpracował z nim jego ojciec Edward), a od kwietnia 1990 roku funkcję tę pełni Jan Lorek.
[...]
Pełny tekst artykułu znajduje się w drukowanej wersji kwartalnika.