"Ewangelik" 2007, nr 4, s. 109-112.
Henryk Orzyszek
(Chorzów)
Historia golasowickich organów
Organy w kościołach ewangelickich diecezji (18)
Reformacja w gminie Golasowice przyjęła się bardzo wcześnie. W 1518 roku zbudowano tam mały drewniany kościół pod wezwaniem świętego Jerzego, w którym od około 1530 roku odbywały się ewangelickie nabożeństwa1 . Wówczas najprawdopodobniej pieśni śpiewano a capella, choć być może były tam kilkugłosowe organy piszczałkowe. W 1654 roku świątynię tę odebrano ewangelikom i przekazano wyznawcom rzymskokatolickim.
W 1765 roku ewangelicy z Golasowic i pobliskich wsi otrzymali królewską koncesję na budowę domu modlitwy, który poświęcono 12 sierpnia następnego roku, czyli w dzień świętego Wawrzyńca. Po kilku miesiącach przybył tam pierwszy proboszcz, ks. Paweł Pinzger. W świątyni tej były organy o trakturze mechanicznej. Nie ustalono firmy ani dyspozycji instrumentu. Wiemy, że funkcję organisty około 1820 roku pełnił tam Gottfried Klose, a kalikantem był Jerzy Miarka. Pieśni śpiewano z polskich i czeskich wydawnictw. W 1890 roku firma Schlag und Söhne zbudowała w świątyni 14-głosowe organy.
W 1945 roku niemieccy saperzy wysadzili wieżę kościoła, niszcząc także świątynię i organy. Latem 1946 roku proboszczem został ks. Jan Krop. Odbudowany kościół bez wieży, ławek i organów poświęcono w 1951 roku. W latach 1945-1964 śpiewowi towarzyszono na harmonium firmy Lindholn, do którego organista tłoczył powietrze nogami. Na kolejnym „Wawrzyńcu” w 1964 roku zagrały organy analogowe firmy Ahlborn, które ks. Rudolf Baron sprowadził z miasta Heinerdingen w Niemczech. Posiadały one 8 głosów w manuale oraz 5 głosów w dwuoktawowym pedale i działały na zasadzie wzmacniacza lampowego, a dźwięk wydobywał się z głośników. Obecnie znajdują się w sali parafialnej i nadal są sprawne. Ks. Jan Krop był miłośnikiem muzyki i w parafii dbał o upowszechnianie pieśni nabożnej.
W kwietniu 1983 roku proboszczem został ks. Jan Feruga. Organy zbudowane w 1897 roku przez firmę Schlag und Söhne dla ewangelickiego kościoła w Grabicach, przeniesiono w 1990 roku do Golasowic. Pracę tę wykonał Zakład Budowy Organów Tadeusza Rajskiego. 10-głosowy instrument opus 444, miał dwa manuały i pedał. I manuał miał 5 głosów, II – 3, pedał 2 głosy. Było też tremolo, które powoduje wibrację włączonego głosu. Były również połączenia między klawiaturami, traktura pneumatyczna, zaś system połączeń pneumatyczno-mechaniczny. Rejestry usytuowano nad II manuałem. Instrument był w szafie, którą wyremontował mistrz stolarski Jerzy Noworzyna z Bzia Dolnego. We wrześniu 2006 roku organy przekazano do parafii ewangelickiej w Słupsku, skąd na zasadzie wymiany otrzymano obecne, które dla tamtego kościoła były za duże.
Obecne organy wybudowane w 1966 roku z przeznaczeniem dla sali koncertowej Filharmonii w Reutlingen zbudowała firma Gebrüder Späth
z Mengen-Ennetach w Niemczec. [...] Brzmienie instrumentu w niepełnym zestawie głosów (tylko 15) zaprezentowano w niedzielę Zmartwychwstania Pańskiego w 2007 roku, a po miesiącu tego samego roku ukończono go.
[...]
Pełny tekst artykułu znajduje się w drukowanej wersji kwartalnika.