Komisja | Biblioteka | Sakramenty i obrzędy | Rok kościelny | Nabożeństwo | Symbolika

Symbolika liturgiczna

Róża Lutra

Róża obok jest herbem ks. Marcina Lutra. W liście z roku 1516 objaśnił On tę różę w następujący sposób: "Po pierwsze: w sercu o naturalnych kolorach (czerwonym) znajduje się czarny krzyż, aby zawsze pamiętał, ze moja wiara w Ukrzyżowanego może mnie usprawiedliwić. Sprawiedliwy żyje z wiary, z wiary w Ukrzyżowanego. Serce spoczywa w środku w białej róży, która wskazuje na to, ze wiara przynosi mi radość, pociechę i pokój, dlatego właśnie róża powinna być biała, a nie czerwona, gdyż kolor biały jest kolorem Duchów i wszystkich Aniołów. Taka róża spoczywa na błękitnym kolorze, kolorze przyszłej radości. Otacza ja złoty pierścień, gdyż taka sprawiedliwość w niebie trwać będzie wiecznie.

Stroje liturgiczne

Pierwotnie tzn. w czasach Reformacji używano w kościołach luterańskich średniowiecznych szat liturgicznych w kolorach ustalonych od wieków przez Kościół.

W Polsce używano szat "katolickich", tzn. strojów liturgicznych Kościoła Powszechnego. Prof. dr Oskar Bartel pisze o czasach reformacji w Polsce: "Ministrowie Słowa Bożego (z łac. Minister Verbi Divini, czyli duchowni ewangeliccy) odprawiali nabożeństwa wg przez siebie opracowanego układu, w szatach liturgicznych Kościoła katolickiego" Dopiero później zwłaszcza w Europie Środkowej pod wpływem kalwinizmu, a zwłaszcza od roku 1811 tzn. od wydania dekretu przez króla pruskiego Fryderyka Wilhelma III, oraz od wprowadzenia przez niego w roku 1817 tzw. "Unii Staropruskiej" najpierw w Prusach, a później i w innych krajach, zamiast "stroju liturgicznego" zaczęto używać "strój urzędowy" ("Amtstracht") w postaci czarnej togi profesorskiej z białą kryzą lub befką. Jednak na Śląsku Cieszyńskim i w Słowacji pozostawiono białą komżę. Dawne stroje liturgiczne pozostały jednak w Europie Północnej i w innych częściach świata (Ameryka, Australia, Afryka, Kanada, Indie). Dziś luteranie używają do nabożeństw: od czarnej profesorskiej togi z befką (Niemcy i niektóre kraje Europy Środkowej), poprzez komżę, albę i stułę w kolorze liturgicznym, a także ornat, kapa, mitra i pastorał (kraje skandynawskie, kraje nadbałtyckie). Na takie bogactwo form liturgicznych zezwalają księgi symboliczne. Dlatego od początku światowy luteranizm reprezentuje takie liturgiczne bogactwo form i "jedność w różnorodności."

W Polsce najnowsza Pragmatyka Służbowa z dnia 28 listopada 1999 r. dopuszcza dla luterańskich księży i biskupów trzy alternatywne stroje liturgiczne:

czarna toga z białą befką i biret.

biała komża tzw. "alba silesiana" czyli "alba śląska" założona na czarną togę.

biała (kremowa, jasna) alba sięgająca do kostek, kroju skandynawskiego, ze stułą w kolorze liturgicznym roku kościelnego (stuła oznacza urząd Kościoła). Ponieważ alba była już w pierwotnym Kościele chrześcijańskim strojem chrzestnym dla wszystkich chrześcijan, dlatego po dzień dzisiejszy w Kościele może być używana (bez stuły) w służbie Bożej także i przez nieordynowanych (np. studenci teologii, praktykanci, lektorzy, organista, kościelny).

Diakoni natomiast mają prawo używania białej alby ze stułą założoną na lewym ramieniu i związaną lub spiętą pod prawą ręką. Siostry diakonise używają do stroju urzędowego swoje własne stroje, a do stroju liturgicznego mają prawo używania alby i stuły, oprócz tego diakonki - katechetki mogą używać czarną togę diakonacką z białym żabotem, a mężczyźni katecheci lub ewangeliści białą albę lub czarną tunikę.

Pracownie liturgiczne w Polsce:

1. KRYSTYNA LONDZIN: tel. (0-32) 215 95 53; kom. 0-601 91 19 02
stroje liturgiczne - togi, befki, surduty luterańskie, komże ("alba śląska" - "alba silesiana"), alby i stuły, antependia w kolorach liturgicznych.

2. ANNA KAZIOR: tel. (0-32) 217 81 82
stroje liturgiczne - komże ("alba śląska" - "alba silesiana"), alby i stuły, obrusy ołtarzowe i antependia w kolorach liturgicznych.

Kolory liturgiczne

Zasadniczym kolorem liturgicznym był kolor biały (czystość, światło), następnie ustalono inne kolory: zielony (nadzieja), czerwony (męczeństwo, Duch Święty, Kościół, miłość), fioletowy (pokuta), czarny (żałoba), różowy (3. Niedziela Adwentu, oraz Niedziela Laetare w Poście), niebieski (niewinność, kolor Marii Panny). W odpowiednim kolorze liturgicznym musi być stuła (w przypadku alby) oraz antypendia na ołtarzu i ambonie (pulpicie).

(c) Kościół Ewangelicko-Augsburski w RP, 2002-2007