Test

Robaczyn

Mauzolea.

Przy bramie znajdują się dwa mauzolea Bojanowskich. Zbudowane są na planie kwadratu, murowane i otynkowane. Ich ścięte naroża ścian są opilastorwane. Otwory okienne lub lendy są obwiedzione opaskami podkreślającymi ich prostokątny kształt. U góry profilowane gzymsy.

Budowle przykryte są dachami czteropłaciowymi, w wyższej partii kopulastymi, krytymi gontem i zwieńczonymi krzyżami.

Źródła historyczne, a zwłaszcza Ehrenberg, podają, że budowla zachodnia pełniła funkcję kostnicy. Wątpliwości wobec tej hipotezy biorą się przede wszystkim z interpretacji samej formy architektonicznej - oparte po bokach otwarcie przestrzeni wewnętrznej, a także wyraźnie komplementarne stawienie obu budowli. Jest rzeczą wątpliwą, aby dom przedpogrzebowy („kostnica”) miała równoległą pozycję wobec mauzoleum fundatora cmentarza.

Istnieje możliwość, że jedna z tych budowli pełniła funkcję nie tyle „kostnicy” co „kaplicy” cmentarnej. Częstą praktyką w funkcjonowaniu cmentarzy ewangelickich było używanie mauzoleum jako kaplicy cmentarnej.

Wpisuje się to również w hipotezę, że pierwotnym przeznaczeniem obu budowli było mauzoleum (jedno Bojanowskiego, drugie Bojanowskiej), a wtórnie w XIX w. wykorzystano jedno z nich (być może właśnie zachodnie) jako „kostnicę”, lub „kaplicę cmentarną”.

Mauzoleum znajdujące się po zachodniej stronie, jest otwarte z trzech stron opasanymi arkadami o łuku koszowym dużej rozpiętości. Wewnątrz przykryte jest płaskim stropem. We wschodniej ścianie, w prawym północnym narożniku wmurowany jest owalny medalion z piaskowca z monogramem fundatorów – CAB (Carl Aleksander Bojanowski), EBB (Eleonora Bothmer Bojanowska). Inicjały te, ze sobą powiązane, obramowane są gałązkami oliwnymi przewiązanymi u dołu wstążką. U góry nałożona jest polska herbowa korona szlachecka. Budowla jest zdewastowana, liczne ubytki.

Drugie mauzoleum, po stronie wschodniej, reprezentuje podobną formę architektoniczną: podobne są artykulacje ścian, dekoracja, detal, przykrycie, etc. Istotną różnicą jest brak arkadowego otwarcia z trzech stron.

Wejście do wschodniego mauzoleum znajduje się w ścianie północnej. Stanowi je wysunięty portal z łukiem koszowym, ujęty po bokach półkolumienkami. Przed remontem w latach 60-tych XX w. do mauzoleum prowadziło także inne wejście, mniejsze w ścianie południowej, a więc poza teren cmentarza. Także podłoga była obniżona o ok. 70 cm w stosunku do poziomu terenu cmentarza. Mauzoleum sklepione jest kolebkowo.

W północnym górnym narożniku ściany zachodniej budowli znajduje się wmurowany medalion z piaskowca z parą kartuszy. Oba kartusze umieszczone są w polach wydzielonych przez symetryczne esowice, które wieńczy pięciopałkowa polska korona szlachecka. W lewym kartuszu znajduje się herb Junosza Bojanowskich z klejnotami i labrami z liści akantu, po nim na wstędze order Św. Stanisława oraz po lewej stronie inicjały CAB. Po prawej stronie rozbudowany herb Eleonory z Bothmerów Bojanowskiej z 5 polową tarczą herbową zwieńczoną koroną szlachecką z trzema hełmami i klejnotami, ujętą antytecznie przez figury lisów. Pod kartuszem inicjały EB. Między kartuszami u dołu znajduje się wykuta data 1789.

Mauzoleum jest zniszczone, liczne ubytki.

Home