"Zwiastun Ewangelicki"  nr 1/1963

[Zwiastun Ewangeliczny 1863: fragmenty]

Warszawa, dnia 15 Stycznia, 1863 r., nr 1

Rocznik ewangelicki, poświęcony rzeczom Kościoła i szkoły. Wydal Jan Śliwka, Cieszyn 1862 r. Niewielka ta książeczka, drukowana częścią gotyckimi czcionkami, częścią łacińskimi, godną jest zająć miejsce w bibliotece każdego miłośnika spraw ojczystych — boć to praca gorliwego strażnika polszczyzny na Szlązku austryjackim, człowieka dobrej woli i zacnych dążeń, który niezrażony ubóstwem, ani licznymi przeciwnościami, dziś starzec wiekiem złamany, pracuje jeszcze gorliwie na niwie rodzinnej.

Z artykułowy zamieszczonych w Roczniku zasługują na szczególną uwagę: Przekład Biblij na język polski, Wzrost ewangelictwa na Szlązku austryjackim i Słowo o szkołach.

Gazety rozmaite i pisma donosiły różnemi czasy o procesie wytoczonym czytelnikom Biblii w Hiszpanji. Czytając owe doniesienia boleliśmy, widząc, że po dziś dzień niema wolności sumienia, niedotykaliśmy jednak wspomnionego wypadku w piśmie naszem, by nie sądzono, że niechęci budzić pragniemy. Lecz, gdy ofiary fanatyzmu nazwano zbrodniarzami, co pod pozorem religji kryli zamiary polityczne, obłudnikami grającymi rolę męczenników, rolę opłaconą gwineami angielskimi, zapragnęliśmy zbadać rzecz gruntownie i niestety przekonaliśmy się, że i w XIX wieku tak się widzi wypadki, jak się chce na nie patrzeć.

Prześladowania innowierców nie są bynajmniej nowością w dziejach Hiszpanii, bo wszakże to jest kraj, w którym Inkwizycja święta panując wraz Jezuitami nieogramczenie, mieczem i stosami karała nietylko odstępców od wiary Kościoła Rzymsko-Katolickiego, ale i wszystkich, którzy śmieli chociażby najoględniej krytykować postępowanie przedstawicieli Kościoła.

Przy warszawskim kościele ewangelicko-augsburskim istnieją Szkoły: męzka i żeńska, z których pierwsza otworzona została w r. 1777. W szkołach tych odbyty się w roku bieżącym egzaminy publiczne. Do szkól obydwu w ubiegłym roku szkolnym było zapisanych uczniów 316, uczennic 217. Szkoły pomienione utrzymywane są wyłącznie i jedynie kosztem parafjan; staranność o utrzymanie tych szkół i rozwój ich jest wymownem świadectwem troskliwości, jaką otacza Kościół Ewangelicki najważniejszą gałęź życia społecznego, to jest, wychowanie publiczne.

Z radością powitaliśmy wyjście Zwiastuna Ewangelicznego, albowiem dotychczas wszelkie usiłowania, żeby w królestwie pruskim podobne do Zwiastuna istnieć mogło pismo, mniej więcej niestety pozostały daremnymi. Tak np. w r. 1859 księgarz Ant. Gąsiorowski w Jansborku na Mazurach za pomocą x. Mollera z Osterody zaczął wydawać tygodnik pod tytułem „Prawdziwy Ewangelik polski" i chociaż nie zbywało na wielu poleceniach ze strony władz kościelnych, aby tygodnik dostał się do rąk księży i innych ewangelików po polsku mówiących, jednakże tak mało to skutkowało, że czasopismo jeno przez bardzo krótki czas drukowane, upadło. ...

...Ale też wiedzieć trzeba, że nieomal przez pól wieku we wspomnianych prowincjach pruskich po miastach, gdzie władze cywilne i kościelne zasiadają, o polszczyźnie naszych ewangelików wcale nie pamiętano, albo nawet życzono, żeby naród po polsku mówiący, niemieckiego nabył języka...

... Na Szlązku a mianowicie na prawym brzegu Odry dzisiaj jeszcze jest około 60 zborów ewangelickich, w których nabożeństwa odprawia się w języku polskim. W W. Ks. Poznańskiem zaś i w Prusach istnieje ich do 100.

Powrót do spisu treści numeru. Zachowano oryginalna pisownie za: ZE nr 1/1963 r.

(c) 2001-2003 - Kościół Ewangelicko-Augsburski w RP - internet@luteranie.pl