Niniejsze sprawozdanie składa się w skróconej wersji. Szerszy tekst i w innym układzie został przedstawiony na zebraniu Rady Diakonii w dniu 15 marca br. Obecnie prezentowane podsumowanie dot. podjętych w ub. roku działań, wynikających z nich refleksji oraz wniosków. Do dyspozycji uczestników dzisiejszego Synodu jest pełna dokumentacja pracy - także sporządzona w ujęciu chronologicznym.

Przechodząc do części merytorycznej chciałabym zaznaczyć, że drogowskazem dla Diakonii jest Jezus Chrystus, który całym swym życiem wskazuje na potrzebę kierowania się miłością wobec bliźniego, czynną miłością w służbie drugiego człowieka. Dlatego misja Kościoła nierozerwalnie łączy się z działalnością diakonijną. Obok zwiastowania Słowa Bożego oraz pracy duszpasterskiej jest jego nieodzowną częścią.

W ramach zadań, w naszych obecnych konkretnych warunkach, szczególną uwagę zwracamy na realizację założeń statutowych w następujących działaniach:
- po pierwsze: świadczenie bezpośredniej pomocy grupom osób wymagających specjalnej troski;
- po drugie: rozpoznawanie nowych obszarów pracy w sferze socjalnej, co ściśle łączy się z kwestią współpracy z innymi instytucjami;
- po trzecie; kształcenie, zdobywanie i dokształcanie współpracowników oraz wolontariuszy.

Ad 1. - dla 88 osób niepełnosprawnych wraz z ich opiekunami w dniach od 29.04. do dnia 9.05. ub.r. zorganizowano turnus terapeutyczno-wypoczynkowy w Ewangelickim Ośrodku w Mikołajkach. Tę akcję Diakonia Kościoła prowadzi od 1995 roku.
- wczasy świąteczno-noworoczne dla samotnych emerytów i rencistów były prowadzone w latach 1995-2000 bezpośrednio przez Koordynatora
ds. Diakonii Kościoła. Łącznie skorzystało z nich 446 osób. Ze względu na rozwój wielu nowych dziedzin pracy oraz wdrożenia do autonomicznych form aktywizacji również inne placówki ww. wczasy scedowano w ostatnim roku na diecezje i parafie. 
Diecezja Warszawska pod kierunkiem koordynatora diakonijnego ww. diecezji zorganizowała wczasy w Mikołajkach, w których wypoczywało 31 osób (w tym: z Diecezji Warszawskiej 23 osoby, Pomorsko-Wielkopolskiej 7 osób oraz z Mazurskiej 1 osoba).
Komisja z Diecezji Cieszyńskiej wspólnie z Domem Gościnnym w Wiśle -Jaworniku zorganizowała podobne wczasy dla 55 osób w tym z Diecezji Cieszyńskiej były 32 osoby, Katowickiej 14, Warszawskiej - 3 osoby).
Do Diakonii Kościoła o dofinansowanie dla 4 osób wystąpiła jedynie Diecezja Warszawska. Udzielono subwencji w wysokości 1200 zł.

Pomimo dużego nakładu pracy ze względu na niedostateczną liczbę zgłoszonych kandydatów na szkolenie opiekunów osób w starszym wieku nie można było rozpocząć planowanego kursu ( np. liczyliśmy na nabór również członków Kościołów zrzeszonych w Polskiej Radzie Ekumenicznej - niestety stamtąd nie wpłynęła żadna oferta).
Bardzo zależało nam również na rozpoczęcie formy objęcia opieką dzieci z ewangelickich rodzin dysfunkcyjnych. Pomimo ponawiania próśb na razie nie otrzymaliśmy pełnej informacji dot. ww. sprawy ani też dot. ewidencji osób zatrudnionych w diakonii w charakterze pracowników zawodowych i społecznych. Jedynie Diecezja Wrocławska i Mazurska przekazała pewne dane dot. ww. sprawy. 
Na podstawie powyższych trudności nie należy jednak sądzić o braku aktywności naszych współwyznawców gdyż np. :
- w ub.r. powstały z inicjatywy Parafii Stacje Diakonijne w Łodzi, Sorkwitach, Wałbrzychu i Karpaczu. Kolejne stacje buduje się: w PEA w Kłodzku, Poznaniu, Koszalinie oraz Bielsku-Białej,
- przy PEA w Goleszowie powstało Centrum Zdrowia Psychicznego, w którym pracują terapeuci
- w PEA w Katowicach-Szopenicach powstało miejsce spotkań dla kobiet w ciąży, wobec których stosowana jest przemoc w rodzinie. Otrzymują one m.in. posiłki, na które zabierają swoje dzieci.
Z myślą o dzieciach pozbawionych opieki ze strony biologicznych rodziców z funduszy Diakonii Koscioła zakupiono budynek w Dzięgielowie przeznaczając go na Rodzinny Dom Dziecka, obecnie mieszka tam pięcioro rodzeństwa z jednej rodziny dysfunkcyjnej z Diecezji Cieszyńskiej (Opiekę nad dziećmi sprawuje małżeństwo: Aleksandra i Paweł Gołuszko).

W Krakowie w lipcu ub.r. powstala "Misja Dworcowa", która udziela pomocy na terenie dworca PKP osobom starszym i niepełnosprawnym przy wsiadaniu i wysiadaniu z pociągu, głodnym dostarcza posiłki, pomaga w trudnych sytuacjach życiowych itp. Misja ma charakter ekumeniczny, są w niej zaangażowani krakowscy ewangelicy, rzymskokatolicy i prawosławni.

Ad. 2 Od początku zorganizowanej działalności Diakonii Kościoła duży nacisk został położony na sprawę rozeznania środowiska, w którym i dla którego pracujemy. Rozumiemy, że główne punkty odniesienia naszej pracy należy kierować na najsłabsze ogniwa społeczności, a ponieważ rzeczywiście chcemy pomagać, więc staramy się dążyć do zdobywania dokładnego rozeznania sytuacji, gdyż wiemy, że inaczej nawet najlepsza wola, szczere chęci i piękna motywacja mogą prowadzić tylko do pozornego działania.

Nie opieramy się więc jedynie na rozeznaniu własnym czy konkretnych osób, ale korzystamy z dorobku naukowego wyspecjalizowanych instytucji, gromadzimy odpowiednie zbiory zwarte oraz inne przydatne materiały pomocnicze itp. W 2000 roku rozszerzył się krąg współdziałania m.in. o Caritas Polska, Centrum Wolontariatu, szereg organizacji pozarządowych, z którymi współpracujemy w procesie integracji Polski z Unią Europejską oraz z międzynarodowym ruchem na rzecz "dzieci ulicy" itp.

I tak np. w ub.r. po raz pierwszy Diakonia Kościoła, Caritas Polska oraz Dzieło Miłosierdzia Kościoła Prawosławnego wspólnie zorganizowały akcję "Wigilijne Dzieło Pomocy Dzieciom". W jej ramach w środowiskach ewangelickich rozprowadzono 16 400 szt. świec a zebraną kwotę w wysokości 57 153,49 zł - zgodnie z uchwałą Rady Diakonii w dniu 15.03.br. - przeznaczono na pomoc rodzinom wielodzietnym, wsparcie rodzinnych domów dziecka, finansowanie zimowisk i kolonii dla dzieci z rodzin ubogich i patologicznych oraz na pomoc dzieciom niepełnosprawnym. Współdziałanie z Caritas Polska nie ograniczało się do akcji prowadzonej w okresie Adwentu, gdyż np. byliśmy zapraszani przez ww. instytucję na zebrania i konferencję w których prócz pracownika Diakonii Kościoła brało udział kilku studentów ChAT.

Ze wszystkimi świeckimi instytucjami w kraju, z którymi od lat prowadzimy partnerską współpracę, kontakty układają się pomyślnie, a z przedstawicielami zagranicznymi służby diakonijnej Kościołów luterańskich - szczególnie dobrze. Tak więc np. w ramach od kilku już lat trwających wzajemnych wizyt, na zaproszenie Dyrekcji Szkoły Specjalnej w Schneidlingen w Niemczech grupa licząca 13 osób (w tym 6 dzieci z zaburzeniami umysłowymi wraz z ich opiekunami przebywała w dniach 3-11.06.2000 r. w Ośrodku ww. Szkoły).

Z Holandii otrzymaliśmy w ub. roku cenny sprzęt rehabilitacyjny - 5 wózków elektrycznych dla osób niepełnosprawnych. 

Ze Szwecją w ramach współpracy polsko-szwedzkiej nawiązano partnerskie kontakty parafialne pomiędzy pięcioma parafiami (Warszawa Św. Trójcy z Uppsalą, Łódz z Gavle, Bielsko-Biała z Bollnas, Opole z Enanger, Ustroń i Ustroń-Polana z Halsingtuna, Hudiksvall oraz z "Samariterhemmet" w Uppsali).

Nadal rozwija się wymiana rodzin w ramach akcji Euroregionu (Polska, Czechy, Niemcy).

Ad. 3 W związku z obowiązującym Diakonię Kościoła podnoszeniem kwalifikacji pracowników zawodowych i społecznych w ramach planu pracy "Rok 2001 Rokiem Wolontariatu" - skierowano pracownika działalności zawodowej na kurs dla liderów zorganizowany przez Centrum Wolontariatu w Warszawie a Pracownik Biura Diakonii Kościoła wziął udział w Międzynarodowym Forum Wolontariatu, które odbyło się w Toruniu.

W ub. r. półroczne szkolenia diakonijne zakończyły w ub.r.:
- w Niemczech p. Ewa Śliwka, Dyrektor Kancelarii Konsystorza,
- w Johannesstift w Berlinie, p. Karina Chwastek, diakon w PEA w Łodzi,
- w Danii, p. Iwona Kędzior, Społeczny Pracownik Diakonijny w PEA Istebna.
W Domu Opieki "Arka" zakończył zastępczą służbę wojskową p. Steffen Hauff z Niemiec.
Diakonia Kościoła wystąpiła w ub.r. do Unii Europejskiej z wnioskiem o przydzielenie funduszy na rzecz "Społecznego Roku Diakonijnego" - EVS (Europejskii Wolontariat "Młodzież"). W naszym Kościele aktualnie przebywają dwie osoby z Niemiec a jedna z Holandii. Z kolei z Polski wyjechały: jedna osoba do Anglii, dwie do Niemiec. W ramach rocznego stypendium diakonijnego przebywa jedna osoba w Austrii.
- W Biurze Diakonii Kościoła EA w RP z siedzibą w Warszawie w terminie od dnia 22.11.2000 do 12.03.2001 r. pracowała jako wolontariuszka 
p. Annegret Lunk, teolog z Niemiec.

Wszystkie ww. formy kontaktów osobistych, jak również uczestnictwo naszych pracowników zawodowych i społecznych w różnych formach szkoleń przyczyniają się do podnoszenia ogólnego poziomu wiedzy oraz podnoszenia kwalifikacji tak bardzo potrzebnych w działalności socjalnej. Niestety z wielu różnych względów nie zawsze udaje się znaleźć odpowiednich kandydatów, by można skorzystać z nadsyłanych ofert. Bardzo często, zwłaszcza jeśli chodzi o instytucje diakonijne - na przeszkodzie stoją bariery językowe.
Ważną funkcję edukacyjną winny pełnić środki masowego przekazu, w tym Kwartalnik Diakonijny. Zachęcamy do jego współredagowania i dalszego propagowania, ale odezw na nasze apele - jak na razie - jest niewspółmiernie mały. Również pomimo intensywnie prowadzonych już od lat starań nadal nie ukonstytuowała się Komisja Redakcyjna Kwartalnika "Diakonia".

Dwa jeszcze mankamenty utrudniają dalszą intensyfikację naszej pracy. Pierwsza z nich dotyczy stanu liczbowego osób zatrudnionych zawodowo w Diakonii Kościoła (obecnie 1 1 etatu ). 

Druga sprawa wiąże się z brakiem wdrożenia osób odpowiedzialnych za sprawozdawczość. Np. również i w tym roku nie można było sporządzić zbiorczego sprawozdania z działalności diakonijnej prowadzonej w diecezjach za rok 2000, gdyż dane wpłynęły tylko (podaję wg alfabetu): z Diecezji Cieszyńskiej, Mazurskiej, Warszawskiej i Wrocławskiej. Ponadto ks. Piotr Wowry z Parafii Ustroń-Polana przesłał 3 informacje dot. po pierwsze Ewangelickiego Stowarzyszenia "Maria i Marta", które pracuje z osobami niepełnosprawnymi, następnie wykorzystania sprzętu rehabilitacyjnego oraz użytkowania autobusu BOS 3182.

O rozwijającej się działalności diakonijnej w Diecezji Cieszyńskiej informuje Przewodniczący Komisji ks. Marek Londzin. Z tego sprawozdania można dowiedzieć się zarówno o zróżnicowanych formach pracy, jak i o dużym zaangażowaniu znacznej liczby wolontariuszy oraz innych osób udzielających się na rzecz bliżnich. Są oni wymienieni z imienia i nazwiska z podaniem konkretnego rodzaju ich wkładu pracy. Ta metoda stosowana przez Przewodniczącego ww. Komisji na pewno bardziej jeszcze integruje środowisko, uczy szacunku dla osób pracujących dla innych a im samym zapewne sprawia satysfakcję i mobilizuje do dalszych starań o jakość pracy itp.

Sprawozdanie ks. bpa Rudolfa Bażanowskiego z prac Diakonii w Parafiach Diecezji Mazurskiej świadczy, jak silnie przeżywa On problemy związane z pogłębiającą się pauperyzacją i bezrobociem wśród ludności tej części kraju. Z przekazanej informacji dowiadujemy się o staraniach wielu Komisji Diakonijnych z ww. terenu jak również i parafii z całej diecezji. Wzruszający jest opis akcji wzajemnej pomocy udzielonej pogorzelcom. Cytuję:" Parafia włączyła się w dzieło odbudowy spalonego domu rodziny Dudek, we wsi Róg. Bóg sprawił, że w łańcuch ludzkiego współczucia włączyła się ogromna ilość osób doprowadzając do odbudowania domu ludziom dotkniętym tak wielką tragedią i cierpieniem. W czasie pożaru stracili dom i dwoje dzieci. W 11 miesięcy po pożarze budynek mieszkalny został oddany do zamieszkania. Z tej okazji odbyło się nabożeństwo dziękczynne. Mamy więc w tym sprawozdaniu przykład konkretnej działalności diakonijnej środowiska z inspiracją i ewangelizacją ze strony Kościoła Ewangelickiego.

Na uznanie w tym sprawozdaniu zasługują równocześnie konkretne i bardzo dokładne wyliczenie zebranych sum w ramach "skarbonki diakonijnej", z udzielonych zapomóg z diecezjalnego funduszu oraz wyszczególnienia parafii, które niedostatecznie rozliczyły się do dnia 14 lutego br.

Zgodnie z informacją zawartą w sprawozdaniu za ub.r. sporządzonym przez Koordynatora ds. Diecezji Warszawskiej w większości parafii głównym zadaniem osób zajmujących się diakonią parafialną jest odwiedzanie osób starszych i samotnych, pomoc w zakupach, sprzątaniu, organizowaniu wizyt lekarskich, czy też czytaniu Biblii, dowożeniu na nabożeństwa.

Parafia Św. Trójcy w Warszawie rozwija swoją działalność szczególną troską otaczając dzieci w wieku od 3 do 6 lat dla których m.in. prowadzi "Niedzielne Przedszkole". Opiekuje się ona również Domem Dziecka w Warszawie, dla którego zakupiono sprzęt RTV. Pięcioro wychowanków z tej placówki uczestniczyło w Tygodniu Ewangelizacyjnym w Dzięgielowie. 

W ub.r. członkowie parafii zorganizowali zbiórkę ubrań dziecięcych i młodzieżowych dostarczając je do parafii w Mrągowie. Tam również przekazano kwotę pieniędzy zebranych z kolekty z okazji 8 Finału Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy.

Sprawozdanie przewodniczącego Komisji Diakonijnej Synodu Diecezji Wrocławskiej Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP za rok 2000 jest najbardziej obszerne. Jest ono najlepszym przykładem świadczącym o rozwoju współczesnej funkcji diakonii, która - jak na wstępie zaznaczono "..stała się od kilku lat trwałym elementem tworzącym naszą kościelną rzeczywistość". O tej postawie mówi również stwierdzenie, że "wszyscy duchowni naszej Diecezji dzieło diakonii traktują już jako jeden z immanentnych elementów swej służby duszpasterskiej". Stworzenie takiego klimatu wydało dobre owoce zarówno w formie zbudowania instytucjonalnych ram organizacyjnych, jak i przyczyniło się do rozbudzania aktywności i wrażliwości chrześcijańskiej motywującej szerokie grono osób do działalności na rzecz bliźnich. W sprawozdaniu wymienione są prawie wszystkie tradycyjne kontynuowane formy działalności na terenie parafii, takie jak odwiedziny chorych, otaczanie szczególną opieką ludzi w starszym wieku, samotnych, dowożenie parafian na nabożeństwa, wypożyczanie sprzętu rehabilitacyjnego i wiele innych zróżnicowanych form pomocy świadczonej w wyszczególnionych konkretnych 11 parafiach.

Dużą uwagę zwróciły wzmianki dotyczące rozwoju stacji diakonijnych, które "..stanowią swego rodzaju pomost pomiędzy Diakonią parafialną, a diakonią instytucjonalną". Ich rozwój - jak stwierdza Przewodniczący Komisji Diakonijnej - przyczynia się do konieczności zatrudniania etatowych koordynatorów, co w konsekwencji we współpracy z miejscowymi duszpasterzami wywiera pozytywny wpływ na zaangażowanie wolontariuszy.
Na szczególne podkreślenie zasługuje umiejętne zastosowanie zaleceń ze Statutu Diakonii Kościoła dot. współpracy z instytucjami państwowymi. Jak w aktualnej rzeczywistości można i należy rozwijać społecznie użyteczne nie tylko małe ale i wielkie przedsięwzięcia może świadczyć zorganizowanie i dalsze rozwijanie Centrum Kształcenia i Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Sam Przewodniczący stwierdza, że "jest to przejaw działalności diakonijnej instytucjonalnej sensu stricto"

Sprawa powyższa zasługuje na choćby w wielkim skrócie podanie następującej informacji: ww. Centrum 307 uczniów zdobywa kwalifikacje, którym z ramienia Diakonii Diecezji Wrocławskiej kieruje ks. Robert Sitarek.
W podsumowaniu warto więc zacytować ostatnie zdanie z ww. sprawozdania "Kościół zatem wypełnia swą misję prowadząc działalność diakonijną w imieniu swojego Pana Jezusa Chrystusa i winien ten obszar swojej działalności pielęgnować i rozwijać".

Wnioski:
1. Akceptujemy wszelkie konieczne zmiany zachodzące zarówno w strukturze Kościoła jak i w krajowych organizacjach państwowych, samorządowych czy pozarządowych o ile przede wszystkim służą one realizacji głównych statutowych zadań Diakonii Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP.
2. Chcemy nadal umiejętnie czerpać wzory z dorobku krajowych i zagranicznych instytucji i placówek w tym należących do Eurodiakonii oraz współpracować z międzynarodowym ruchem socjalnym UE. W tym współdziałaniu zwracamy uwagę na konkretne korzyści na rzecz osób najbardziej potrzebujących wsparcia społecznego, psychicznego i rzeczowego.
3. W związku ze znacznym rozszerzaniem się zakresu realizowanych zadań oraz koniecznością podejmowania dalszych obowiązków niezbędne staje się zatrudnienie w pełnym wymiarze pracy w Biurze Diakonii co najmniej 3-4 osób; większość z nich winna posiadać pełne kwalifikacje zawodowe, znajomość minimum jednego obcego języka oraz odpowiednie dyspozycje psychiczne. Tej kadrze należy zapewnić dobre warunki pracy w tym wyraźny podział czynności i odpowiedzialności poszczególnych pracowników działalności merytorycznej i administracyjnej co pozwoli na rozszerzenie zadań i zakresu pracy zgodnie z potrzebami środowiska. Ze względu na podpisaną umowę dot. rozliczania otrzymywanych funduszy z Unii Europejskiej konieczną sprawą jest zatrudnienie księgowego na 1 etatu.
4. Wskazane jest szersze upowszechnianie szeroko rozumianej wiedzy zawodowej dot. usprawniania działalności diakonijnej wśród zatrudnionej kadry oraz członków wolontariatu.
5. W celu poszerzenia kręgów współpracowników należałoby powołać Koło Przyjaciół Diakonii zrzeszające osoby nieprofesjonalne związane z pracą diakonijną, ale wrażliwe na potrzeby bliźnich i czynnie popierające realizowane zadania szczególnie odnośnie do opieki nad rodzinami wielodzietnymi, dysfunkcyjnymi, zastępczymi czy zaprzyjaźnionymi z dziećmi, które nie mają odpowiednich wzorów we własnych domach rodzinnych.
6. Wskazane jest powołanie zespołu redakcyjnego, który będzie aktywnie współdziałać w zakresie opracowywania materiałów do Kwartalnika "Diakonia", dbać o jego dystrybucję i właściwe wykorzystanie dla rozwoju działalności diakonijnej na wszystkich szczeblach struktury Kościoła.
7. Wspólnie z władzami administracyjnymi Kościoła należy dążyć do niwelowania m.in. również barier architektonicznych do wszystkich placówek świadczących usługi w dziedzinie ewangelizacji, udzielania pomocy diakonijnej i kulturowej.

Na zakończenie czuję się zobowiązana dołączyć wnioski sformułowane przez Prezydenta Jurgena Godhe w dniu 28.10.2000 r. w Warszawie podczas konferencji diakonijnej naszego Kościoła.

a. w związku z koniecznością funkcjonowania silnej Rady Diakonii Kościoła winna ona opracować plany pracy (roczne oraz długofalowy obejmujący okres 15 lat), które zawierają m.in. wyszczególnienie zadań wg ich priorytetów. Podobnie należy postąpić w diecezjach i parafiach. W Radzie należy dbać o dobry przepływ informacji.

b. Domy Opieki powinny utworzyć federację, by wspólnie ustalać zadania, priorytety, wymieniać pomiędzy sobą informacje i doświadczenia, dbać o stałe podnoszenie kwalifikacji personelu oraz wspólnie występować w ważnych sprawach do władz, a także np. w rozmowach z organizacjami samorządowymi czy pozarządowymi.

opr. Wanda Falk

(c) Luteranie Online, 5.05.2001