Witryna Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP

[To co słabe, to wybrał Bóg - 350 lat Kościołów Pokoju w Jaworze i Świdnicy]

ks. Jan Gross

"To co słabe według świata, wybrał Bóg, aby zawstydzić to, co mocne" (1 Kor 1,27)

W dniach od 6 do 8 sierpnia odbyły się uroczystości z okazji 350. rocznicy kościołów Pokoju: Św. Ducha w Jaworze i Św. Trójcy w Świdnicy oraz wpisania ich na listę światowego dziedzictwa kultury UNESCO.

Uroczystości poprzedziła Konferencja Biskupów Kościoła Ewangelicko – Augsburskiego w RP pod przewodnictwem Zwierzchnika Kościoła Ks. Biskupa Janusza Jaguckiego, w której wziął udział i wygłosił przemówienie Prezydent Światowej Federacji Luterańskiej w Genewie Ks. Biskup Dr Christian Krause. Na zakończenie Konferencji Biskupów w Opolnicy koło Barda Śląskiego, na cześć biskupów luterańskich uroczystą kolację w dniu 5 września br. w Henrykowie wydał Ks. Kardynał Henryk Gulbinowicz, arcybiskup – metropolita wrocławski.

W piątek, dnia 6 września br. w Świdnicy odbyła się sesja naukowa z okazji jubileuszu. Wykłady na temat historii powstania kościołów Pokoju wygłosili m.in.:

Wypowiedzi: prof. Andrzej Tomaszewski, dr Hans Caspary, mgr inż. Andrzej Kubik – Konserwator Województwa Dolnośląskiego, mgr Rainer Sachs – attache kulturalny konsulatu RFN we Wrocławiu na temat: ”Konwencja Altranstadzka – szanse na przyszłość”.

Sesja naukowa trwająca do późnych godzin wieczornych zakończona została uroczystą kolacją zaproszonych gości.

W sobotę dnia 7 września br. o godzinie 10.00 w kościele Pokoju Św. Ducha w Jaworze odbyło się uroczyste nabożeństwo z okazji 350-lecia. W czasie nabożeństwa, które rozpoczął miejscowy proboszcz ks. Roman Kluz od powitania, Ks. Biskup płk. Ryszard Borski jako pierwszy duchowny ewangelicki, który po wojnie zamieszkał przy kościele Pokoju, dokonał poświęcenia odrestaurowanej Kaplicy Chrztów na terenie kościoła Pokoju. Ks. Biskup Ryszard Bogusz dokonał poświęcenia nowych organów ufundowanych przez współwyznawców z Niemiec, na których zagrał mgr Marek Pilch kantor kościoła św. Krzysztofa we Wrocławiu.

W czasie nabożeństwa kazanie wygłosił Zwierzchnik Kościoła w Polsce Ks. Biskup Janusz Jagucki, a słowa serdecznych pozdrowień w imieniu Światowej Federacji Luterańskiej przekazał jej Prezydent Ks. Biskup Christian Krauze.

Powszechną modlitwę Kościoła zmówił Ks. Biskup Senior Dr Jan Szarek, a liturgię Sakramentu Ołtarza odprawili biskupi: Paweł Anweiler i Rudolf Bażanowski, którzy razem z Biskupem Christianem Krauze i Klausem Wollenweberem z Gorliz udzielali Sakramentu Ołtarza licznym komunikantom.

Po nabożeństwie Małgorzata Dzieduszycka, minister pełnomocny stałego przedstawiciela Rządu RP przy UNESCO w Paryżu oraz Ks. Biskup Christian Krause odsłonili tablicę pamiątkową na zewnątrz kościoła upamiętniającą wpisania kościoła na listę światowego dziedzictwa kulturalnego UNESCO.

Po nabożeństwie gości przyjął bardzo serdecznie najpierw obiadem w pofranciszkańskim klasztorze, dziś w Muzeum Regionalnym, a następnie w pięknym, zabytkowym ratuszu Burmistrz Miasta Jawora Stanisław Tomczak. Tu dowiedzieliśmy się, że Jawor leży w odległości 70 km od Wrocławia, 450 km od Warszawy, 220 km , 190 km od Poznania, od Pragi i 290 km od Berlina.

Po obiedzie odbył się tu koncert UNESCO w wykonaniu kantora pochodzącego z Wisły mgr. Marka Pilcha. Na nabożeństwie w regionalnych cieszyńskich strojach ludowych śpiewał chór parafialny z Ustronia.

Tego samego dnia odbył się galowy koncert bachowski w kościele Pokoju Św. Trójcy w Świdnicy, w którym wystąpił wspaniały zespół „Concerto Polacco” oraz „Sine Nomine” pod dyrekcją Marka Toporowskiego.

W niedzielę, dnia 8 września br. o godzinie 10.00 odbyła się podobna uroczystość co w sobotę w Jaworze. Rozpoczęła się ona tym razem od odsłonięcia w tym samym składzie tablicy pamiątkowej i przekazaniem Prezydentowi Miasta Świdnicy Kazimierzowi Belzowi odpowiedniego dokumentu UNESCO. Prezydent Miasta ten dokument przekazał Parafii Ewangelickiej w Świdnicy na ręce jej proboszcza ks. radcy Waldemara Pytla, sekretarza Rady Synodalnej Kościoła w Polsce. Uroczystość zaszczycili swą obecnością oprócz wszystkich władz miejskich także: ambasador Maciej Górski, doradca prezydenta RP Aleksandra Kwaśniewskiego, który objął honorowy patronat nad uroczystościami, ambasador Królestwa Szwecji Mats Staffansson, wspomniana już minister Małgorzata Dziaduszycka, konsul generalny RFN we Wrocławiu dr Peter Ohr, wojewoda Dolnośląski Ryszard Nawrot, starosta powiatu świdnickiego Wojciech Murdzka, posłowie i senatorowie województwa dolnośląskiego.

Uroczyste nabożeństwo rozpoczęło się od preludium organowego w wykonaniu miejscowego kantora mgr. Jana Tomasza Adamusa i mgr. Marka Pilcha na dwoje organów.

Spowiedź odprawił Ks. Biskup Ryszard Bogusz, a liturgii wstępnej przewodniczył ks. radca Tadeusz Raszyk - były proboszcz świdnicki wraz z ks. Romanem Kluzem i duchownym niemieckim.

Kazanie wygłosił Prezydent Światowej Federacji Luterańskiej Biskup Christian Krause na tekst hasła hernhutów przypadającego na niedzielę z księgi Micheasza 2,1: „Biada tym, którzy leżąc na swych łożach obmyślają zbrodnię i knują zło, a gdy świata poranek popełniają je, gdyż jest to w ich mocy”.

Biskup Ch. Krause powiedział m.in.:

„Historia, z której wywodzi się ten kościół i w której do dziś jest zakorzeniony, jest też historią niepohamowanej władzy i gorzkich cierpień, historią ucisku i bezsensownego niszczycielstwa. Gdy prawie dokładnie 350 lat temu, tzn. 13 sierpnia 1632 r. udzielono cesarskiego zezwolenia na budowę tego kościoła minęło tylko kilka lat gdy „Pokój Westfalski” zakończył straszliwą wojnę trzydziestoletnią. Tam gdzie miało chodzić o wolność i zwiastowanie Ewangelii Jezusa Chrystusa doszło poprzez reformację i kontrreformację do coraz nowych konstelacji władzy i do wielu ofiar pośród pokonanych.

W tej sytuacji nastąpiło wydanie zezwolenia na budowę trzech kościołów Pokoju: w Głogowie, Jaworze i w Świdnicy. Mimo, że obarczone trudem do spełnienia i po części perfidnymi warunkami było ono powodem do odetchnięcia i nowej nadziei dla ewangelickich chrześcijan. Nieposkromiona wola trwania w swym wyznaniu i wierność wierze ewangelickiej było motywacją do wielkiego wysiłku podczas budowy kościoła i wykończenia jego wnętrza, co jeszcze dziś wzbudza nasz podziw."

Następnie Prezydent ŚFL powiedział:

„Historii nie można zawrócić. Jednak konsekwencje, które jesteśmy gotowi z niej wyciągnąć dla naszej teraźniejszości i dla przyszłości naszych dzieci są dla nas nowym wyzwaniem. Jest to posłannictwo godne kościoła POKOJU pod wezwaniem Św. Trójcy i dziś należy z wdzięcznością przypomnieć, że po wszystkich odrzuceniach i pogardach w przeszłości powstała teraz wola do wspólnego wyznania łaski Bożej pomiędzy Kościołem Ewangelicko – Luterańskim i Rzymsko – Katolickim. Jako ten, który w imieniu Światowej Wspólnoty Kościołów Luterańskich, włącznie z Kościołem Ewangelicko – Augsburskim w Polsce, potwierdził swym podpisem w dniu Święta Reformacji 1999 r. w Augsburgu, wspólną deklarację o nauce o usprawiedliwieniu z Kościołem Rzymsko – Katolickim – podkreślam również tu w Świdnicy nadzieję na rozwinięcie wspólnych płaszczyzn dialogu między naszymi Kościołami.

Polski Papież Jan Paweł II nazwał deklarację „kamieniem milowym na nie zawsze łatwej drodze do ponownej jedności chrześcijan".

Deklaracja ta mówi: „Razem (katolicy i luteranie) wyznajemy: jedynie z łaski w wierze w zbawienie w Chrystusie, nie zaś z powodu zasług, będziemy przyjęci przez Boga i przyjmiemy Ducha Świętego, który odnawia nasze serca i czyni zdolnymi oraz powołuje nas do dobrych działań.” (WD, art. 15) To – drogi zborze – odbiera moc Michaeszowemu słowu „biada”. Nie wykorzystanie własnej władzy na szkodę innych, lecz wzajemne wyznawanie Chrystusa w służbie pośród ludzi jest celem zwiastowania, które wychodzi z tego kościoła i tego zboru.”

Pod koniec swego głębokiego kazania Dostojny Kaznodzieja powiedział coś co poruszyło cały tak licznie z wielu krajów zgromadzony zbór: „Na początku roku 1891 tu przy tej chrzcielnicy został ochrzczony mój ojciec, świdniczanin z urodzenia, kilka lat później przy tym ołtarzu został konfirmowany. Jest to dla mnie jak cud łaski Bożej, że jako syn świdniczanina zostałem zaproszony przez moje siostry i braci do Świdnicy – na tę ambonę – do wygłoszenia kazania w języku niemieckim i do wspólnoty w zborze Jezusa podczas uroczystego nabożeństwa.

Przynoszę ze sobą pozdrowienia i życzenia błogosławieństwa od 131 kościołów na całym świecie, które wraz z Luterańskim, Augsburskim Kościołem w Polsce należą do Światowej Federacji Luterańskiej. (...) Po bolesnych doświadczeniach historii zrozumiano w Świdnicy ostrzeżenie Micheasza: „biada tym, którzy wymyślają nieprawości, gdyż to jest w mocy ich rąk.” Ostrzeżenie to chcemy w dzisiejszym świątecznym dniu rozumieć jako wzajemne zobowiązanie, jak również jako obietnicę dla naszych dzieci mówiąc: ”chwała tym, którzy służą wzajemnie dla pokoju, ponieważ moc miłości Boga jest silna wśród nich”.

Po kazaniu Prezydenta ŚFL i kantacie Jana Sebastiana Bacha, przy ołtarzu Powszechną Modlitwę Kościoła zmówił Prezes Synodu Kościoła w Polsce ks. radca Jan Gross.

Liturgii Sakramentu Ołtarza przewodniczyli biskupi: Michał Warczyński i Ryszard Borski, którzy wraz z biskupami: Ch. Krause i K. Wollenweberem rozdawali Sakrament Ołtarza.

Wspólnego błogosławieństwa pod przewodnictwem biskupów: Krausego i Jaguckiego udzielili biskupi luterańscy wraz z biskupem rzymsko-katolickim.

Po błogosławieństwie odbyła się druga część uroczystości w czasie, której pozdrowienia przekazali biskupi: Janusz Jagucki, Klaus Wollenweber, biskup – senior Józef Pazdur delegat kardynała Henryka Gulbinowicza, ambasador Maciej Górski, doradca Prezydenta RP odczytał obszerne pismo gratulacyjne Prezydenta RP Kwaśniewskiego, ambasador Królestwa Szwecji Mars Staffanson wygłosił w języku polskim wspaniałe przemówienie przypominając udział i rolę Szwecji w uzyskaniu wolności dla ewangelików będących w niewoli habsburskiej.

W czasie obiadu, który wydal Prezydent Miasta pozostali goście mogli przekazać swoje życzenia.

Trzy sentencje należy podkreślić z uroczystości:
• Kościół Pokoju w Świdnicy i Jaworze został zbudowany z nietrwałych kruchych materiałów aby nie przetrwał długo, a mimo to Bóg zachował je aż dotąd, oprócz kościoła w Głogowie, którego już po II wojnie światowej spaliła Armia Czerwona.
• Przez wpisanie tych dwóch kościołów luterańskich na listę światowego dziedzictwa kulturalnego UNESCO te dwa miasta i te dwie parafie otrzymały złoty klucz, którym należy umiejętnie otwierać drzwi miast i kościołów dla ludzi całego świata.
• Chrześcijanie powinni żyć ze sobą w pokoju, poszanowaniu, wzajemnej tolerancji i w bratniej i siostrzanej miłości, której wzór dał nam Jezus Chrystus, który umiłował nas aż do końca.

Kościoły te są także świadectwem pierwotnego luteranizmu, sprzed Unii Staropruskiej (1817), które jako nieliczne zachowały w swoich wnętrzach stare konfesjonały gdy w luteranizmie była jeszcze powszechnie praktykowana spowiedź prywatna (Jawor i Świdnica), oraz dawne, kolorowe szaty liturgiczne (alba, stuła, ornat, kapa) używane przez luteran na Śląsku conajmniej aż do 1817 roku (Świdnica).

Dlatego zachęcamy wszystkich do odwiedzania tych kościołów, dziedzictwa naszej wiary i naszej kultury luterańskiej, naszego cierpienia i pokoju jaki może Chrystus dać światu.

Bóg bowiem wybrał to co słabe u świata i co odrzucone przez ludzi za mury miejskie (Świdnica, Jawor, Cieszyn, Warszawa św. Trójca i wiele innych kościołów ewangelickich), to dziś znajduje się w centrum, choć w świadomości wielu ludzi jeszcze za murami, a przez mądrych uznane zostało za dziedzictwo kultury światowej.

 e-mail: internet@luteranie.pl (c) 2001-2002 - Konsystorz Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP