Kościół Ewangelicko-Augsburski w RP

Witryna Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP

[Luteranizm w dialogu]

prof. dr hab. Karol Karski

Kościół Ewangelicko-Augsburski w Rzeczypospolitej Polskiej (128 parafii, 133 czynnych duchownych, ok. 80 tyś. członków) jest cząstką światowej wspólnoty Kościołów luterańskich. Według danych z końca 1999 r. na całym świecie żyło 63 min. 135 tyś. luteranów. Zdecydowana większość wyznawców tej tradycji kościelnej, bo 59 min. 458 tyś., to członkowie jednego ze 128 Kościołów członkowskich Światowej Federacji Luterańskiej [1]. Również Kościół polski jest od samego początku, tj. od 1947 r., członkiem tej organizacji".

Rozmieszczenie i liczebność Kościołów luterańskich

Kościoły luterańskie, powstałe na kontynencie europejskim w XVI stuleciu, rozrosły się w wiekach późniejszych, zwłaszcza w XIX stuleciu, przez emigrację - w Ameryce Północnej i Południowej oraz w Australii, przez działalność wielu towarzystw misyjnych - w różnych krajach Azji i Afryki.

Większość wyznawców luteranizmu żyje w dalszym ciągu w Europie - 37,05 mln. Jednakże w ostatnich pięciu latach nastąpił ubytek o ok. miliona wiernych. Wielkim skupiskiem luteranów jest w dalszym ciągu ojczyzna Reformacji - Niemcy, żyje ich tam ok. 14 mln. Szacunkowo przyjmuje się, że z tradycją luterańską związanych jest jeszcze ok. 10 mln. członków Kościołów ewangelicko-unijnych (nie ujmuje się ich w globalnej statystyce).

Innym poważnym skupiskiem luterańskim jest Skandynawia. Charakterystyczną cechą tamtejszego luteranizmu są wielkie Kościoły ludowe lub państwowe. W Szwecji, Danii, Norwegii, Finlandii i Islandii żyje ogółem ok. 21 min. wyznawców, do Kościołów tych należy ponad 95 % ogółu społeczeństwa.

W dwudziestu innych krajach naszego kontynentu liczba wyznawców luteranizmu sięga od kilkuset (Belgia) do ok. 400 tyś. (Węgry). Wspólną cechą tych Kościołów jest mniejsze lub większe rozproszenie wiernych i związane z tym faktem problemy duszpasterskie.

W Ameryce Północnej wszystkich luteranów jest ok. 8 min. 600 tyś. W przeciągu ostatnich pięciu lat ubyło ich o ok. 100 tyś. Proces jednoczenia wyznawców tej tradycji kościelnej, przybyłych z różnych krajów i reprezentujących odmienne formy pobożności, trwał przez wiele dziesięcioleci i właściwie jeszcze nie został zakończony. Najsilniejszą strukturą kościelną jest utworzony w 1988 r. Kościół Ewangelicko-Luterański w Ameryce, który liczy dziś 5 min. 178 tyś. członków.

Wpływowym Kościołem jest Kościół Luterański Synodu Missouri (2 mln 600 tyś. członków), założony w 1947 r. i utrzymujący bliskie kontakty z Kościołami luterańskimi na całym świecie, podkreślającymi dobitnie luterański konfesjonalizm. Postawę jeszcze bardziej konserwatywną reprezentuje Ewangelicki Synod Luterański Wisconsin (414 tyś. wiernych). Oba synody odmawiają przystąpienia do Światowej Federacji Luterańskiej, odrzucają też wspólnotę komunijną ze zrzeszonymi w niej Kościołami.

W Ameryce Łacińskiej żyje zaledwie l min 108 tyś. luteranów. W większości są potomkami imigrantów europejskich, w niektórych krajach zachowują w dalszym ciągu status cudzoziemskich grup etnicznych. Największym ich skupiskiem jest Brazylia (916 tyś.).

Kościoły luterańskie w Afryce wykazują się największym wzrostem w łonie rodziny luterańskiej. W 1992 r. liczba wiernych wynosiła 6 min. 126 tyś., natomiast w 1999 r. - 9 min 750 tyś., co oznacza wzrost o 50 %. Największe Kościoły luterańskie znajdują się w Tanzanii (2 mln. 500 tyś. członków), w Etiopii (2 mln. 593 tyś.), na Madagaskarze (1 mln 500 tyś.), w Republice Południowej Afryki (885 tyś.), Namibii (740 tyś.) i Nigerii (800 tyś.).

Stale rośnie liczba wyznawców luteranizmu również w Azji. Pod koniec 1999 r. było ich tam 6 mln 648 tyś. Największe skupiska wiernych znajdują się w Indonezji (3 mln. 794 tyś. wiernych) i w Indiach (1 mln 621 tyś.). Ponad 900 tyś. wiernych żyje na Papua-Nowej Gwinei, ok. 94 tyś. w Australii [2].

[1] "Lutherische Welt-Information" (skrót: LWI), nr 1-2 z 2000 r.

[2] Tamże.

Autor jest jednym z najwybitniejszych polskich ekumenistów, prof. dr hab. teologii ewangelickiej, por. biogram. Przedruk za: "Studia i Dokumenty Ekumeniczne" Nr 1/2000, s. 9-29.