Marzec w jaworzańskim PTEw
O kobietach żydowskich.
Comiesięczne spotkanie Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego odbyło się 2 marca 2026 r. i kolejny już raz w tym roku oprócz prelekcji miało charakter uroczysty, swój jubileusz życiowy obchodził Prezes Oddziału Józef Król, obecnie także wiceprezes w Zarządzie Głównym PTEw, a wcześniej długoletni Prezes Oddziału w Jaworzu. Drugą okazją był zbliżający się Dzień Kobiet i z tej okazji oprócz życzeń, członkinie oddziału zostały poczęstowane słodyczami, a wszyscy ciasteczkami HAMANTASZE, które piecze się z okazji ŚWIĘTA PURIM.
Prelekcję pt. „Kobieta żydowska, dzielna kobieta” przygotował Piotr Weiss. W swym wystąpieniu autor przedstawił przeszło 30 kobiet, na przestrzeni dziejów, które były kobietami nieprzeciętnymi i swą odwagą i „przebojowością” zasłużyły na to miano.
tekst: Jan Kliber
Kobieta żydowska – dzielna kobieta
Wykład był podzielony na trzy części:
Izraelitka – kobieta Biblii
Żydówka – kobieta czasu diaspory
Izraelka – kobieta współczesna
W pierwszej części przedstawione zostały matriarchinie narodu czyli Sara, Rebeka, Rachela i Lea. Kobiety te żyły w patriarchalnym społeczeństwie i ich wpływ na sprawy dnia powszedniego był niewielki; były wydawane za mąż, macierzyństwo zaczynały wcześnie. Były przede wszystkim córkami, żonami i matkami. Tora przedstawia je ze wszystkimi zaletami i wadami.
Każda z matriarchiń w pewnym momencie swego życia staje przed samodzielną decyzją, która ma znaczenie dla przyszłości Izraela. W ten sposób możemy zrozumieć, że nie ma konfliktu między wizją Tory, a kobietą pełną mocy i czynu.
Od matriarchiń pochodzą przywódcy Izraela – Mojżesz i Jozue, królowie – Saul i Dawid, kapłani Świątynni i będzie pochodził Mesjasz, od Judy – syna Lei poprzez króla Dawida.
W tej części wymienione były jeszcze dwie kobiety – prorokini Debora i Estera, która uratowała lud Izraela przed zgubą w czasach niewoli babilońskiej.
Podsumowaniem pierwszej części wykładu było przypomnienie biblijnego poematu o Dzielnej kobiecie (Przypowieści Salomona 31, 10 – 31).
Druga część wykładu przedstawiała kobiety czasu diaspory (135 r. ne. wygnanie z Ziemi Świętej do 1948 powstanie państwa Izrael). W okresie tym następuje łagodzenie prawa wobec kobiet, co umożliwiło wielu z nich samodzielną działalność w różnych dziedzinach, również w „zastrzeżonych” dla mężczyzn. Wśród tych kobiet było wiele Żydówek pochodzących z Polski. Pierwszą z nich była Rebeka Tiktiner (pochodząca z Tykocina) autorka książki napisanej w jidysz pt. „Podręcznik Rywki”.
W działalności gospodarczej i bankowości (Warszawa) ważną postacią była Judyta Jakubowicz. Dzięki niezwykłej przedsiębiorczości zarządzała bankiem i domem handlowym, utrzymując kontakty z bankami w Petersburgu, Berlinie i Wiedniu.
W działalności pedagogicznej ważną postacią była Sara Schenier założycielka szkół dla dziewcząt, najpierw w Krakowie, których sieć obejmuje obecnie 250 szkół, głównie w Izraelu i USA.
W końcowej części wykładu przedstawione zostały kobiety będące rabinami, politykami, laureatkami nagród Nobla.
Kobiety żydowskie odegrały kluczową rolę w podtrzymywaniu i przekazywaniu judaizmu, zarówno w swoich rolach w domu, jak i poprzez wspieranie synagog, szkół religijnych oraz żydowskich i ogólnych przedsięwzięć filantropijnych
tekst prelekcji: Piotr Edward Weiss
zdj.: Tomasz Wróbel
