Ogólnopolska Konferencja Duchownych we Wrocławiu
Spotkanie we Wrocławiu.
W dniach 29 czerwca do 1 lipca 2026 r. odbywała się w Kamienicy pod Aniołami we Wrocławiu Ogólnopolska Konferencja Duchownych (OKD).
W poniedziałkowe popołudnie obrady rozpoczęto modlitwą, którą poprowadziła ks. Adriana Gabryś. Następnie omówiono bieżące sprawy w Kościele oraz wysłuchano sprawozdania z działalności Komisji Regulacyjnej (KR). W tej części obrad wzięli udział członkowie KR reprezentujący stronę kościelną: współprzewodniczący Adam Pastucha, ks. Piotr Gaś oraz Przemysław Florjanowicz-Błachut. Adam Pastucha przedstawił „Informację w sprawie aktualnej sytuacji i bieżących zadań kościelnych osób prawnych KEA w postępowaniu przed Komisją Regulacyjną”. Przypomniano genezę powstania oraz podstawy prawne funkcjonowania Komisji Regulacyjnej przy Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji i restytucji dawnych nieruchomości ewangelickich przejętych przez władze komunistyczne. Spośród ponad 1200 wniosków, jakie w II połowie lat 90-tych złożyły parafie luterańskie, do rozstrzygnięcia pozostało 165 wniosków z dwudziestu parafii w diecezjach pomorsko-wielkopolskiej (Bydgoszcz, Gdańsk, Kalisz, Kępno, Konin, Poznań, Toruń), wrocławskiej (Karpacz, Międzybórz, Syców, Świdnica, Wałbrzych, Wrocław Opatrzności Bożej, Zielona Góra), katowickiej (Gliwice, Mysłowice, Nowy Sącz, Racibórz), mazurskiej (Pisz) i warszawskiej (Warszawa Św. Trójca) – sprawy najtrudniejsze pod względem prawnym i dowodowym. W dyskusji pojawiły się uwagi krytyczne dotyczące funkcjonowania KR oraz wskazano na trudności mające swe źródło w nie zawsze przychylnej postawie wobec roszczeń parafii ze strony Skarbu Państwa oraz jednostek samorządu terytorialnego i wojewodów. Zaapelowano o aktywną postawę parafii w toczących się jeszcze postępowaniach, w tym w zakresie pozyskiwania nowych dowodów potwierdzających zasadność roszczeń do dawnych nieruchomości ewangelickich, większe zaangażowanie diecezji i biskupów diecezjalnych w rozmowach ugodowych z władzami państwowymi i samorządowymi oraz o rozważenie przez zainteresowane parafie zaangażowania profesjonalnych pełnomocników prawnych w postępowaniach przed KR.
Wieczorem odbyło się Wyborcze Walne Zgromadzenie Stowarzyszenia Księży i Katechetów. W głosowaniu wyłoniono nowe władze stowarzyszenia na kolejną kadencję. Prezesem zarządu został ks. Arkadiusz Raszka z Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Dzięgielowie. I wiceprezesem został ks. dr Grzegorz Giemza, II wiceprezesem — ks. Katarzyna Kowalska. Funkcję sekretarza powierzono ks. Marcinowi Ratce-Matejko, skarbnika — ks. Grzegorzowi Frydzie. W skład zarządu weszli również jako członkowie ks. Bartosz Cieślar oraz ks. dr Marcin Undas. Przewodniczącym Rady Naukowej został ks. dr Grzegorz Giemza, wiceprzewodniczącym — ks. dr Marcin Undas. Funkcję sekretarza objął ks. dr Karol Niedoba, kronikarza — ks. dr Grzegorz Olek. Na czele Komisji Rewizyjnej stanęła ks. Elżbieta Byrtek. Członkami komisji zostali ks. Sebastian Madejski oraz ks. Krzysztof Śledziński, zastępcami — ks. Władysław Wantulok i ks. Marek Londzin.
Drugi dzień rozpoczął się nabożeństwem spowiednio-komunijnym w kościele Opatrzności Bożej we Wrocławiu. Nabożeństwo prowadzili duchowni diecezji cieszyńskiej, a kazanie oparte na Dz. Ap 3, 19-21 wygłosił ks. Marek Michalik z parafii Wisła Czarne. Nawiązując do przebudzenia, które będzie tematem w 2027 roku, zwrócił uwagę, że źródłem prawdziwego przebudzenia nie są ludzkie działania, lecz Duch Święty. Odnosząc się do panujących upałów zauważył, że podobnie jak potrzebna jest ochłoda, tak samo potrzebne jest duchowe odświeżenia, które daje Bóg. Duchowny zaznaczył, że przebudzenie nie ma „barw klubowych”. Nie należy do jednej parafii, Kościoła ani określonej grupy pobożnościowej. Jest darem dostępnym dla wszystkich, ponieważ wszyscy potrzebują Bożej przemiany. Przypomniał również, że nikt nie posiada Ducha Świętego na wyłączność – Boża łaska dosięga każdego, a Duch Święty, niczym wiatr, działa tam, gdzie chce i nie poddaje się ludzkiej kontroli. Ks. Michalik podkreślił, że zadaniem Kościoła jest wskazywanie na konieczność nawrócenia i przemiany. Nie dokonują się one dzięki ludzkiej zapobiegliwości, wypracowanym metodom czy też „klimatyzowanemu chrześcijaństwu”, które może wydawać się skuteczne i jedynie słuszne. Prawdziwym źródłem odnowy pozostaje Duch Święty, który nieustannie działa, przygotowując Kościół na powtórne przyjście Jezusa Chrystusa.
Pod koniec nabożeństwa słowa pozdrowienia przekazał bp Pavlo Shvarts z Niemieckiego Kościoła Ewangelicko-Luterańskiego Ukrainy. Odwołując się do tekstu „Chrystus bowiem jest pokojem naszym. On sprawił, że z dwojga jedno się stało i zburzył mur wrogości, który dzielił.” (Ef 2,14) mówił o doświadczeniach wojny, zagrożeniu populizmem, o kruchości pokoju i murach, które powstają ze strachu, gniewu i braku miłosierdzia. Wskazał na ukrzyżowanego Chrystusa i krzyż, pod którym znikają wszystkie podziały „Krzyż Chrystusa nie należy do jednego narodu ani jednego Kościoła. Jest znakiem pojednania i jedności wszystkich, którzy wierzą w Zmartwychwstałego Pana”. Bp Shvarts podziękował również za wszelką udzielaną przez Kościół pomoc oraz za zaangażowanie w budowanie mostów ponad podziałami.
Po nabożeństwie swoją ofertę zaprezentowało Wydawnictwo Augustana, prowadzona była również sprzedaż książek.
Tematem przewodnim drugiego dnia OKD były misyjne formy aktywności w Kościele. Ks. Tomasz Wola (Piła), ks. Marcin Pysz (Pisz) i ks. Leszek Czyż (Wisła Malinka) opowiedzieli o doświadczeniach ze służby w swoich parafiach.
Ks. Tomasz Wola przypomniał historię parafii w Pile, która po wojennych zniszczeniach i latach przerwy została reaktywowana w 1999 roku, a obecnie dynamicznie się rozwija. Wskazał na chór i zespół, które są narzędziami pracy misyjnej i integracyjnej. Kluczem jest jakość, która przekłada się na zaangażowanie uczestników. Ludzie chcą poświęcać czas na to, co jest robione dobrze. Prócz prób i występów regularnie są organizowane warsztaty gospel. Chór staje się dla wielu osób naturalną drogą do poznania parafii i włączenia się w jej życie. Parafia działa też szeroko w przestrzeni publicznej i jest aktywna w mediach społecznościowych. Dzięki staraniom parafii w przestrzeni miasta upamiętniono dziedzictwo Reformacji poprzez nadanie jednemu z rond blisko kościoła św. Jana nazwy Rondo Reformacji. Parafia angażuje się w inicjatywy ekologiczne, takie jak hotel dla pszczół murarek, a także nabożeństwa dla pszczelarzy. Ks. Wola wymienił też nieoczywiste formy wychodzenia parafii na zewnątrz np. spływy kajakowe z ewangelikami, wyjazdy na grzyby, a nawet naukę gry w bule (boisko znajduje się przy parafii).
Ks. Marcin Pysz przedstawił przemianę parafii w Piszu od okresu skupionego na przetrwaniu i utrzymaniu działalności do świadomego kształtowania wspólnoty. Piski proboszcz wskazał, że ważnym elementem służby misyjnej i więzi budowanej między parafianami są regularne spotkania przy stole, wycieczki i integracja. Bardzo ważna w parafii jest praca wśród dzieci: zaadaptowany domek grillowy służy jako przestrzeń dla zajęć szkółki niedzielnej, organizowane są zjazdy dzieci ze szkółek niedzielnych z całych Mazur. Parafia w Piszu łączy również działalność duszpasterską z diakonią: poprzez Ewangelickie Stowarzyszenie Betel prowadzi działania na rzecz osób potrzebujących, osób z niepełnosprawnościami i zagrożonych wykluczeniem, rozwijając różne formy wsparcia i integracji. Choć parafia w Piszu funkcjonuje w trudnym, nie zawsze przychylnym środowisku, to jest zauważalna, a jej działalność doceniana w lokalnej społeczności.
Ks. Leszek Czyż z parafii w Wiśle Malince wskazał, że głównymi filarami parafii są duchowość i działanie, niezwykle istotne jest też zaangażowanie świeckich wolontariuszy (ok. 200 osób przez cały tydzień). Są wśród nich osoby prowadzące nabożeństwa, witające, zespoły muzyczne, lektorzy, osoby dystrybuujące Komunię św. oraz zbierające ofiarę. Rada parafialna w Malince nie zajmuje się tylko sprawami administracyjnymi i finansowymi — jej zadaniem jest przede wszystkim troska o rozwój duchowy całej społeczności. W parafii pracuje menadżer (ściśle współpracujący z proboszczem), który jest łącznikiem z wolontariuszami. Dodatkowo działa komisja programowa (w jej skład wchodzą liderzy, menadżer i trzy osoby z rady parafialnej), która współpracuje z radą parafialną. Formy aktywności są różnorodne m.in.: grupy domowe, spotkania młodzieżowe, kawiarenka, służba odwiedzinowa, grupy wsparcia, kino Malinka i inne, które angażują różne osoby i budują wspólnotę od innej strony. Ks. Czyż podkreślił również, że ważne jest podejście do zmian: nie chodzi o rewolucję, a ewolucję – stopniowe wprowadzanie parafian w nowe formy.
Z trzech wystąpień można wyciągnąć następujące wnioski: 1) misja dzieje się wszędzie – podczas indywidualnych spotkań, nabożeństw, przy stole, w chórze itp., 2) bardzo ważna jest rola świeckich, którzy są współodpowiedzialni za funkcjonowanie parafii, 3) nie ma jednej recepty – każda parafia jest wyjątkowa, inna i może znaleźć swoją własną drogę oraz formy zaangażowania. Po prezentacjach duchowni dyskutowali w grupach na temat własnych doświadczeń.
Po południu odbyła się sesja poświęcona dużym modelom językowym (LLM) i ich praktycznemu wykorzystaniu w codziennej służbie duchownego. Zaprezentowano przykłady stosowania sztucznej inteligencji do przygotowywania np. grafik, plakatów czy zaproszeń na wydarzenia parafialne. Pokazano również możliwość budowania inteligentnych asystentów dla internetowych stron parafialnych, co może usprawnić odpowiadanie na najczęściej zadawane pytania, pomagać w odnajdywaniu informacji o nabożeństwach, wydarzeniach czy działalności parafii. Podkreślono jednocześnie konieczność odpowiedzialnego korzystania ze sztucznej inteligencji: weryfikowania generowanych treści, publikowanych materiałów (szczególnie w mediach społecznościowych), ochrony danych osobowych oraz zachowania roli człowieka jako osoby podejmującej ostateczne decyzje i ponoszącej odpowiedzialność za publikowane materiały.
W trzecim dniu rozmawiano o dwóch tematach dotyczących teraźniejszości i przyszłości Kościoła. Biskup Kościoła ks. Jerzy Samiec mówił o możliwości wprowadzenia w parafiach świeckich administratorów, a ks. Marcin Podżorski z parafii w Wiśle Jaworniku przedstawił analizę aktualnych kościelnych statystyk.
Podczas konferencji oficjalnie podziękowano i pożegnano duchownych przechodzących w stan spoczynku, a obecnych we Wrocławiu: bp. Mariana Niemca z Katowic, ks. Piotra Gasia z Warszawy i ks. Halinę Radacz z Żyrardowa. Podziękowania przekazano też pozostałym duchownym: dk. Ewie Below i ks. Piotrowi Szarkowi z Bielska-Białej, ks. Januszowi Holeszowi z Czechowic-Dziedzic i ks. Krzysztofowi Mutschmannowi z Sorkwit.
Na koniec konferencji przedstawiono ważne ogłoszenia i aktualia. OKD zakończyło się wspólnym obiadem.
