Podpisanie umowy partnerskiej
Początek uroczystości związanych z 60-leciem Memorandum.
W sobotę, 4 października 2025 roku w kościele ewangelicko-augsburskim Świętej Trójcy w Warszawie odbyła się modlitwa poranna. Było to pierwsze wydarzenie w programie obchodów 60-lecia Memorandum Wschodniego, które odbywają się w Warszawie w dniach 4-5 października 2025 r.
Centralnym punktem nabożeństwa było podpisanie umowy partnerskiej pomiędzy Kościołem Ewangelicko-Augsburskim w Rzeczypospolitej Polskiej a Kościołem Ewangelickim Berlina Brandenburgii i Śląskich Górnych Łużyc.
Podczas modlitwy Kościoły dziękowały Bogu za dotychczasową współpracę i prosiły o jej pogłębienie oraz błogosławieństwo na przyszłość. Modlitwę prowadził proboszcz parafii ks. Piotr Gaś.
Kazanie wygłosił bp dr Christian Stäblein, zwierzchnik Kościoła Ewangelickiego Berlina Brandenburgii i Śląskich Górnych Łużyc. Podkreślił, że istotą spotkania między ludźmi jest obecność – bycie razem, zauważenie drugiego człowiek, wspólne przeżywanie radości, a także trudnych doświadczeń. Powtarzana wiele razy fraza „Oto jestem, oto jesteś, oto jesteśmy, oto jesteście” w języku polskim i niemieckim stała się w tekście kazalnym symbolem wzajemnego otwarcia i wdzięczności za partnerstwo między Kościołami w Polsce i Niemczech. Biskup wspomniał liczne wspólne działania podkreślając jak ważne jest to, że dzisiejsze pojednanie stoi w kontraście do dawnej historii podziałów i wrogości.
Centralnym punktem kazania był tekst z Księgi Izajasza 58 (przeznaczony na Dziękczynne Święto Żniw) o dzieleniu się chlebem z głodnymi i przyjmowaniu potrzebujących pod swój dach. Prorocki obraz dzielenia się został przedstawiony jako źródło światła i nadziei. Bp Stäblein odniósł to do konkretnych działań, jak pomoc udzielana uchodźcom z Ukrainy. Ważnym akcentem były słowa Boga „Oto jestem”, które wyrażają Jego obecność wszędzie tam, gdzie ludzie budują mosty, żyją sprawiedliwością i służą sobie nawzajem.
Kazanie nawiązywało też do obrazu z Listu do Efezjan, w którym wspólnota wierzących porównana jest do ciała, którym jest Chrystus, a ludzie do różnych jego części. W tym kontekście współpraca między Kościołami w Polsce i Niemczech została ukazana jako „staw” Europy, miejsce ruchu łączące Wschód i Zachód. Podkreślono, że jak stawy potrzebują ruchu, aby nie zesztywnieć, tak wspólnota potrzebuje nieustannej żywej wymiany – spotkań, modlitwy, dzielenia chleba, służby innym i otwartości. Wszystko to ma prowadzić do chwil, w których Bóg sam mówi: „Oto jestem”, bo tam, gdzie jest miłość i solidarność, tam jest On obecny.
W refleksji po kazaniu bp Jerzy Samiec, zwierzchnik Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Polsce przypomniał historię partnerstwa i podkreślił, że wcześniejsze relacje między Diecezją Wrocławską a Kościołem Ewangelickim Górnych Łużyc Śląskich stały się podstawą do zacieśnienia więzi pomiędzy Kościołami. Podkreślił, że rozszerzenie partnerstwa na cały Kościół Ewangelicko-Augsburski w Polsce wpisuje się w przesłanie ze spotkania chrześcijan we Frankfurcie nad Odrą, które brzmiało „Nic nas nie rozdzieli”. To znak jedności mimo trudnych czasów i pojawiających się nastrojów podziału. Bp Samiec zwrócił również uwagę na symbolikę podpisania umowy w 60. rocznicę ogłoszenia Memorandum Wschodniego, dokumentu ważnego dla pojednania między narodami. Dodał, że nowe partnerstwo jest świadectwem, iż chrześcijanie, ewangelicy – niezależnie od narodowości – pragną pokoju, pojednania i wzajemnej miłości, a ich wspólne działania są znakiem nadziei dla Europy.
Następnie została podpisana umowa partnerska. Kościoły rozszerzyły w niej dotychczasową współpracę Diecezji Wrocławskiej na cały Kościół Ewangelicko-Augsburski w Polsce. Celem dokumentu jest pogłębienie partnerstwa w wymiarze duchowym, społecznym i kulturalnym między Kościołami. Podkreślono, że partnerstwo oparte jest na wspólnej wierze w Trójjedynego Boga objawionego w Jezusie Chrystusie, na tradycji reformacyjnej oraz w duchu Konkordii Leuenberskiej, a relacje między Kościołami są znakiem wspólnoty i świadectwem pojednania między narodami i ludźmi w Europie.
Kościoły w dokumencie zobowiązały się do utrwalania procesu pojednania między Polską a Niemcami, oraz wspierania dobrosąsiedzkich relacji, pokoju i sprawiedliwości. Elementem współpracy będzie wymiana duchownych, liderów, studentów i specjalistów, wzajemne informowanie o ważnych wydarzeniach, uczestnictwo w synodach, organizowanie konferencji, szkoleń i seminariów dotyczących teologii, duszpasterstwa, pracy parafialnej, socjalnej, diakonijnej, a także katechizacji, muzyki i administracji.
Relacja będzie obejmowała również dialog ekumeniczny z Kościołem rzymskokatolickim i Cerkwiami prawosławnymi po obu stronach Odry i Nysy oraz współpracę z Ewangelickim Kościołem Braci Czeskich i Niemieckim Ewangelicko-Luterańskim Kościołem w Ukrainie. Istotnym elementem umowy jest pielęgnowanie kontaktów parafialnych, wymiana grup dziecięcych, młodzieżowych i chóralnych, a także wspólne działania diakonijne i edukacyjne.
Kościoły zadeklarowały wspólne zaangażowanie w sprawy sprawiedliwości społecznej, pokoju i ochrony stworzenia oraz, w razie potrzeby, podejmowanie wspólnych stanowisk w kwestiach etyczno-społecznych. Koordynację współpracy zapewnią istniejące gremia obu stron, które będą rozwijały nowe inicjatywy i konsultowały bieżące działania na poziomie krajowym i lokalnym.
Umowa została zawarta bezterminowo, z planowaną ewaluacją po dziesięciu latach, i weszła w życie z chwilą podpisania w Warszawie i Berlinie. Została opublikowana w obu Kościołach jako oficjalny dokument partnerstwa.
Całość modlitwy była transmitowana online: link do transmisji
