Przedostatnia niedziela roku kościelnego
(1) Potem powiedział jeszcze do uczniów: Był pewien bogaty człowiek, który miał zarządcę, a tego oskarżono przed nim, że trwoni jego majętność. (2) I przywoławszy go, rzekł mu: Cóż to słyszę o tobie? Zdaj sprawę z twojego szafarstwa, albowiem już nie będziesz mógł nadal zarządzać. (3) I rzekł zarządca do siebie samego: Cóż pocznę, skoro pan mój odbiera mi szafarstwo? Nie mam sił, aby kopać, a żebrać się wstydzę. (4) Wiem, co uczynię, aby mnie przyjęli do domów swoich, gdy zostanę usunięty z szafarstwa. (5) I wezwał dłużników swego pana, każdego z osobna, i rzekł do pierwszego: Ile winieneś panu memu? (6) A ten odrzekł: Sto baryłek oliwy. Rzekł mu więc: Weź zapis swój, siądź i szybko napisz pięćdziesiąt. (7) Potem rzekł do drugiego: A ty ile winieneś? A ten odrzekł: Sto korców pszenicy. Rzekł mu: Weź zapis swój i napisz osiemdziesiąt. (8) I pochwalił pan nieuczciwego zarządcę, że przebiegle postąpił, bo synowie tego świata są przebieglejsi w rodzaju swoim od synów światłości. (9) I ja wam powiadam: Zyskujcie sobie przyjaciół mamoną niesprawiedliwości, aby, gdy się skończy, przyjęli was do wiecznych przybytków. Łk 16,1-8(9)
Drogie Siostry i Bracia w Jezusie Chrystusie!
Są takie fragmenty biblijne, które pozornie sprawiają nam pewne trudności. Pamiętam, że w czasach, gdy uczestniczyłem w spotkaniach grupy młodzieżowej, rozważając niektóre historie, nie mogłem ich zrozumieć. Barierą stawała się nieznajomość kontekstu historyczno-kulturowego albo brak szerszego spojrzenia na fragment, który miał nieść konkretne przesłanie, a nie jedynie opowiadać dosłowną historię.
Takim tekstem był dzisiejszy fragment Ewangelii Łukasza. Przy pierwszej lekturze ktoś może stwierdzić, że Jezus, przedstawiając tę historię, pochwala nieuczciwość. Popatrzmy na same fakty, które znajdujemy w tym tekście. Mamy przedstawionego zarządcę, który pracuje dla swojego pana. Ma on dużo obowiązków, a jego zadaniem jest rzetelne zarządzanie powierzonym majątkiem. Z tekstu dowiadujemy się, że oskarżono go o trwonienie majątku. Nie wiemy dokładnie, na czym ono polegało. Początkowo to tylko oskarżenie, jednak szybko zauważamy, że zarządca nie próbuje się bronić, nie przedstawia swoich zapisków ani nie udowadnia swojej niewinności. Zamiast tego podejmuje inne działanie.
Prosi dłużników, by dokonali zmian w swoich zapisach. Każdemu z nich pomniejsza dług, tym samym – jak można odczytać tę historię – powodując dalsze straty swojego pana. W jakim celu? Jak czytamy, robi to z nadzieją, że zostanie przez nich przyjęty do ich domów.
Jak rozwija się dalej ta historia? „I pochwalił pan nieuczciwego zarządcę, że przebiegle postąpił”. Czytając jedynie wybiórczo, można by stwierdzić, że jest tu pochwała oszustwa. Jednak ta historia tutaj się nie kończy, bo dalej czytamy: „Bo synowie tego świata są przebieglejsi w rodzaju swoim od synów światłości. I ja wam powiadam: Zyskujcie sobie przyjaciół mamoną niesprawiedliwości, aby, gdy się skończy, przyjęli was do wiecznych przybytków”.
Jak to bywa w nauczaniu naszego Mistrza, historia ma służyć konkretnemu przesłaniu. Warto zauważyć, że przypowieść o nieuczciwym zarządcy występuje jedynie u ewangelisty Łukasza, zaraz po przypowieści o synu marnotrawnym, który roztrwonił cały otrzymany majątek.
Zatem jaki mógł być cel tej przypowieści? Kluczem wydaje się werset dziewiąty: „Zyskujcie sobie przyjaciół mamoną niesprawiedliwości, aby, gdy się skończy, przyjęli was do wiecznych przybytków”.
Doktor Marcin Luter, pisząc kazanie na ten fragment Ewangelii, przestrzega przed używaniem bogactwa wyłącznie dla własnej korzyści: „Chrześcijanie nie powinni pieniędzy i majętności używać jedynie dla siebie”. Krytykuje ludzi, którzy korzystają z majątku, zapominając o ubogich, którym mogliby pomóc. Dlatego wezwanie do zyskiwania przyjaciół mamoną rozumie jako zachętę do dzielenia się z potrzebującymi. Musimy jednak pamiętać, że dobroczynność nie usprawiedliwia krzywdy. Powinna wypływać z wiary i wyrażać miłość do bliźniego.
Patrząc na zarządcę, możemy zobaczyć jego zaangażowanie i gorliwość. Wykazał się pomysłowością i zdecydowaniem, gdy zagrożona została jego przyszłość. W tej historii chodzi o pokazanie kontrastu: dla siebie jesteśmy w stanie wiele uczynić, wiele działać, ale dla innych?
Dlatego sami musimy odpowiedzieć sobie na pytanie: dlaczego tak często jesteśmy opieszali, kiedy mamy okazję komuś pomóc? Powierzone nam pieniądze, czas i zdolności powinny służyć miłości. Takie działanie jest owocem wiary, a zbawienie pozostaje darem Chrystusa.
Jezus przez ten fragment chce nam niejako powiedzieć, że powinniśmy bardziej się starać i angażować.
Jednak ten fragment w kontekście dzisiejszej niedzieli może poprowadzić nas również w innym kierunku. Hasło dzisiejszej niedzieli brzmi: „Wszyscy bowiem musimy stawić się przed trybunałem Chrystusa” (2 Kor 5,10). Czy właśnie nieuczciwy zarządca nie musiał zdać sprawy przed swoim panem? Czy świadomość, że jego postępowanie wyszło na jaw, nie stała się dla niego motywacją do działania? Może myślał: „Może uda się jeszcze to jakoś naprawić?”.
Nie wiemy, jaki los ostatecznie spotkał zarządcę ani co zrobił z nim jego przełożony. Wiemy jedno: my otrzymaliśmy od naszego Pana w zarządzanie nasze życie. W kontekście zbliżającej się Niedzieli Wieczności musimy również stanąć przed sobą i uczciwie odpowiedzieć na pytanie, jak wygląda nasze życie. Co, jeśli dziś musielibyśmy stawić się przed trybunałem Chrystusa? Co byśmy usłyszeli? Czy towarzyszyłyby nam radość i nadzieja, czy jednak strach i niepewność?
Naszą nadzieją przed trybunałem Chrystusa nie jest jednak bezbłędnie przeżyte życie ani liczba dobrych uczynków. Jest nią sam Chrystus, który umarł i zmartwychwstał dla naszego zbawienia.
Jedno jest pewne: póki żyjemy, mamy czas działać – nie tylko dla nas samych, ale, jak pokazuje nam dziś przypowieść z Ewangelii Łukasza, również dla innych.
Amen.
ks. Marek Bożek